🕯️ Traditions Ano ang Impyerno ayon Sa turo ng Biblia?

[Asherah Goddess]

Pansin ko na binasa ko ang lahat is inuulit mo lang ang sinabi ko at na rephrase mo lang siya with personal conviction na deep inside, andoon ang itinatawag na subjective persuasion because of internal core beliefs na meron sa iyo.

Pansin ko lang siya dahil bukod sa matitinding conviction, diniin-diin mo talaga ang katagang "...hindi tama".

Ako nga ay wala naman ako sinasabi na mali at masama ang pananampalataya at paniniwala ng isang theists kay God na inyo.

Ang sinabi ko lang is naniniwala ang mga theists sa supernatural God, kung kaya, obviously, hindi nila iniinclude ang God nila sa history ng kung papaano na evolve spirituality ng mga tao from past civilizations upto present po.

Dagdag ko lang na tama ang sinasabi na tumitingin pa ang tao sa sinaunang tao ng society noon unang panahon, andoon ang facts na totoo nangyari sa specific location or events mismo pero what I meant, hindi nila tinitingnan ang mga tao ng society about papaano na evolve ang paniniwala nito from past upto present dahil nakatingin lang sila kay Adam at Eve na 'yun lang ang existing.

Hula ko din, hindi rin naniniwala ang karamihan sa kanila about papaano din na evolve ang religion from past to present, hindi rin nila paniniwalaan ang lahat ng timeline na lahat ng pagkakasunod-sunod ng mga lists of ancient religion from past to present lalo na may ilan doon is meron din different concept ng creation.

Iyon ang sinasabi ko.
​

 

[Asherah Goddess]

Ikatlo, mahalagang linawin na ang pagsasabi na “tinanggal ang mga diyosa sa Biblia” ay walang malinaw na ebidensiya sa mismong teksto ng Biblia. Ang totoo, binabanggit ng Biblia ang ilang diyosa na sinasamba ng ibang bansa, tulad ng Asherah at Astarte, ngunit hindi bilang tunay na manlilikha kundi bilang mga diyus-diyosang sinasamba ng ibang kultura na madalas kinokondena ng mga propeta.​

Meron po siya bible verse patungkol doon. Meron. Iyon nga lang, depende kung papaano iinterpret na nagbabasa dahil kung ang pag-interpret is meron kilalaman sa supernatural God, eh talaga walang ebedensiya as in.

Nagkakaroon lang siya ng ebedensiya kung papaano iinterpret ng tao. Nagkataon na iyon ang ebedensiya from the bible verse na papaano tinanggal or winarak dahil ina-associate pa nila sa history context na nangyari noon unang panahon.

Wala siya ebedensiya malamang kung ang pag-iinterpret is meron kilalaman sa pananampalataya at associated sa supernatural God.

Magkaiba ang interpretation kasi sa tao na nag-iinterpret na meron matinding pananampalataya sa Diyos at naniniwala na involve ang supernatural as in versus sa interpretation na ini-interpret pa nila ang written bible na meron connection noon unang panahon ng mga tao sa mismong historical context na kung ano ang nangyari bago dumating tayo ngayon like ano ang hobbies nila, ano ang culture nila, ano belief system nila dati, mga ganun ba?

Magkaiba.

So meron siya bible verse pero depende sa tao na kung ano ang ma iinterpret niya doon sa verse na 'yun.​

 

[Silent07]

Pansin ko na binasa ko ang lahat is inuulit mo lang ang sinabi ko at na rephrase mo lang siya with personal conviction na deep inside, andoon ang itinatawag na subjective persuasion because of internal core beliefs na meron sa iyo.

Pansin ko lang siya dahil bukod sa matitinding conviction, diniin-diin mo talaga ang katagang "...hindi tama".

Ako nga ay wala naman ako sinasabi na mali at masama ang pananampalataya at paniniwala ng isang theists kay God na inyo.

Ang sinabi ko lang is naniniwala ang mga theists sa supernatural God, kung kaya, obviously, hindi nila iniinclude ang God nila sa history ng kung papaano na evolve spirituality ng mga tao from past civilizations upto present po.

Dagdag ko lang na tama ang sinasabi na tumitingin pa ang tao sa sinaunang tao ng society noon unang panahon, andoon ang facts na totoo nangyari sa specific location or events mismo pero what I meant, hindi nila tinitingnan ang mga tao ng society about papaano na evolve ang paniniwala nito from past upto present dahil nakatingin lang sila kay Adam at Eve na 'yun lang ang existing.

Hula ko din, hindi rin naniniwala ang karamihan sa kanila about papaano din na evolve ang religion from past to present, hindi rin nila paniniwalaan ang lahat ng timeline na lahat ng pagkakasunod-sunod ng mga lists of ancient religion from past to present lalo na may ilan doon is meron din different concept ng creation.

Iyon ang sinasabi ko.
​

Salamat sa paglilinaw ng punto mo. Pero may dalawang bagay na kailangan ding itama para maging mas accurate ang discussion.

Una, hindi rin tama ang assumption na ang mga theist o mga naniniwala sa Diyos ay hindi tinitingnan kung paano nagbago ang paniniwala ng mga tao sa kasaysayan. Sa katunayan, maraming pag-aaral tungkol sa evolution ng religious beliefs ang ginagawa mismo ng mga iskolar sa larangan ng Biblical Studies, History of Religions, at Ancient Near Eastern Studies. Marami sa mga iskolar na ito ay naniniwala rin sa Diyos, ngunit pinag-aaralan pa rin nila ang development ng mga relihiyon sa iba’t ibang sibilisasyon.

Ibig sabihin, hindi mutually exclusive ang dalawang bagay:
puwedeng pag-aralan ang history ng religion, at puwede ring maniwala na may tunay na Diyos.

Ikalawa, mahalagang ihiwalay ang dalawang magkaibang claim na madalas nagkakahalo sa ganitong usapan.

1. Ang sinasabi ng historians: sa kasaysayan ng tao, maraming relihiyon at konsepto ng diyos ang umusbong at nagbago sa paglipas ng panahon.


2. Ang sinasabi ng mga relihiyon mismo (tulad ng nasa Biblia): may isang tunay na Diyos na umiiral bago pa ang lahat ng paniniwala ng tao tungkol sa Kanya.



Magkaibang uri ng claim ang dalawang ito. Ang una ay descriptive tungkol sa human belief systems, habang ang ikalawa ay theological claim tungkol sa realidad ng Diyos.

Halimbawa, maaaring pag-aralan ng historian ang pag-usbong ng iba’t ibang paniniwala sa Mesopotamia, Ancient Egypt, o Canaan, kung saan talagang may iba’t ibang diyos at diyosa. Pero hindi awtomatikong ibig sabihin nito na ang konsepto ng Diyos sa Biblia ay simpleng resulta lang ng evolution ng polytheism.

Ikatlo, tungkol sa sinabi mo na nakatuon lang ang mga naniniwala kina Adan at Eva. Sa totoo lang, kahit sa loob mismo ng Book of Genesis makikita na hindi lang iyon ang paksa ng Biblia. May mga kuwento rin tungkol sa iba’t ibang bansa, kultura, at pakikisalamuha ng Israel sa ibang relihiyon. Ibig sabihin, kinikilala rin ng teksto na may ibang paniniwala sa paligid nila.

Sa madaling sabi, tama na may historical development ng mga paniniwala ng tao, pero hindi ibig sabihin nito na lahat ng konsepto ng Diyos ay produkto lamang ng evolution ng religion. Para sa mga nananampalataya, ang Diyos ay hindi produkto ng paniniwala ng tao, kundi ang paniniwala ng tao ang siyang nagbabago habang sinusubukan nilang unawain ang Diyos.

Kaya ang usapan dito ay hindi lang tungkol sa history ng religion, kundi tungkol sa kung ang Diyos ba ay produkto ng paniniwala ng tao, o kung ang paniniwala ng tao ay tugon sa isang Diyos na tunay na umiiral. Iyon na ang mas malalim na debate sa likod ng ganitong diskusyon.

Meron po siya bible verse patungkol doon. Meron. Iyon nga lang, depende kung papaano iinterpret na nagbabasa dahil kung ang pag-interpret is meron kilalaman sa supernatural God, eh talaga walang ebedensiya as in.

Nagkakaroon lang siya ng ebedensiya kung papaano iinterpret ng tao. Nagkataon na iyon ang ebedensiya from the bible verse na papaano tinanggal or winarak dahil ina-associate pa nila sa history context na nangyari noon unang panahon.

Wala siya ebedensiya malamang kung ang pag-iinterpret is meron kilalaman sa pananampalataya at associated sa supernatural God.

Magkaiba ang interpretation kasi sa tao na nag-iinterpret na meron matinding pananampalataya sa Diyos at naniniwala na involve ang supernatural as in versus sa interpretation na ini-interpret pa nila ang written bible na meron connection noon unang panahon ng mga tao sa mismong historical context na kung ano ang nangyari bago dumating tayo ngayon like ano ang hobbies nila, ano ang culture nila, ano belief system nila dati, mga ganun ba?

Magkaiba.

So meron siya bible verse pero depende sa tao na kung ano ang ma iinterpret niya doon sa verse na 'yun.​

Tama ka sa isang punto: totoo na mahalaga ang interpretation kapag nagbabasa ng sinaunang teksto, lalo na sa Biblia, let it interpret itself. Pero kailangan ding maging maingat, dahil hindi lahat ng interpretation ay pare-parehong may basehan sa text at historical evidence.

Una, tama na may mga talata sa Biblia na nagsasalita tungkol sa pagsira ng mga altar, rebulto, o pagsamba sa ibang diyos. Halimbawa, sa panahon ni King Josiah, may mga reporma kung saan winasak ang mga dambana ng ibang diyos. Ngunit ang mismong layunin ng mga talatang iyon, ayon sa teksto, ay pag-alis ng idolatriya, hindi “pag-alis ng isang original creator goddess.” Iyan ay interpretasyon na idinadagdag na lamang sa teksto, hindi iyon ang sinasabi ng teksto mismo.

Ikalawa, tama rin na may dalawang paraan ng paglapit sa Biblia:

• theological reading – binabasa ang teksto bilang bahagi ng pananampalataya
• historical-critical reading – sinusuri ang teksto ayon sa konteksto ng sinaunang lipunan

Pareho itong ginagamit sa modernong pag-aaral sa larangan ng Biblical Studies. Kahit maraming historian at scholar na gumagamit ng historical approach, hindi rin sila basta nagsasabi na “tinanggal ang isang mother goddess creator,” dahil kulang ang ebidensiya para sa claim na iyon.

Ikatlo, totoo na sa paligid ng Israel noon ay may mga diyos at diyosa tulad nina Asherah at Astarte. May mga Israelita rin na minsan ay sumamba sa kanila, kaya binabanggit sila sa Biblia. Pero kahit sa historical context, hindi sila inilalarawan bilang original creator na pinalitan. Sa mga myth ng mga karatig na kultura, iba-iba ang role ng mga diyos; kadalasan hindi rin sila ang supreme creator ng lahat.

Ikaapat, mahalagang tandaan na ang interpretation ay hindi lang opinyon. Sa pag-aaral ng sinaunang teksto, may sinusunod na principles: context ng wika, kultura ng panahon, at kabuuang mensahe ng teksto. Kung ang interpretation ay maglalagay ng ideya na wala naman sa teksto o sa historical evidence, nagiging speculation na iyon.

Kaya tama ka na may iba’t ibang paraan ng pagbasa sa Biblia. Pero hindi ibig sabihin na lahat ng interpretation ay pantay ang bigat. Ang mas pinapaboran sa scholarship ay iyong interpretation na sumusunod sa mismong nilalaman ng teksto at sa historical evidence ng panahon.

Sa madaling salita, oo—may interpretation. Pero hindi awtomatikong nangangahulugan na ang Biblia ay nagkukuwento ng “pag-alis ng isang creator goddess.” Iyon ay isang modernong theory na hindi malinaw na suportado ng teksto o ng kasaysayan.

 

[Asherah Goddess]

Meron ako questions. Binasa ko. Tanong ko, ikaw ba ay kinukumbinsi mo ba ako na mag-agree sayo or sabihin natin na kinukumbinsi mo ba ako na tama ka? Pagkatapos mali ang akin?

...dahil inulit mo uli na keyso walang original creator na nauna sa God na meron sa inyo. I mean, inulit mo?

Ako kasi, hindi naman kita kinukumbinsi na tama ako at mali ka. Kaya nga ang sinabi ko na understood ko na siya kung bakit hindi naniniwala ang mga theists na meron original creator na una dahil nga naniniwala sila sa supernatural God at kung ano lang na meron Adam and Eve sa kanila.

Meaning po kasi tinatanggap ko kung bakit hindi kayo or mga theists na naniniwala na meron nauna original creator bago siya dumating dahil nga, nakatingin kayo o mga theists sa supernatural God so I conclude na pagdating sa history nang mas nauna deities sa kanila, ignore na siya.

I mean, hindi kita kinukumbinsi kaya nga, tanggap ko na ganyan ang beliefs and faith niyo dahil nga naniniwala kayo sa supernatural God.

...but ang iyo ay parang not acceptable sayo ata na naniniwala ako na meron unang creator pa dumating kaysa sa God na meron inyo.​

 

[Asherah Goddess]

Tama ka sa isang punto: totoo na mahalaga ang interpretation kapag nagbabasa ng sinaunang teksto, lalo na sa Biblia, let it interpret itself. Pero kailangan ding maging maingat, dahil hindi lahat ng interpretation ay pare-parehong may basehan sa text at historical evidence.​

Kailangan din na maging maingat.... hmmm... ano gusto mo palabasin? Maingat ang inyo at dahil maingat ang inyo pagdating sa interpretasyon, tama ang pagkaka-interpret niyo na siya lang ang unang creator sa lahat? Ganun?

Alam mo, ito kataga na ito na sinabi ko 'so meron siya bible verse pero depende sa tao na kung ano ang ma iinterpret niya doon sa verse na 'yun'. Fair lang siya na its either sa kanila is walang mali dahil depende subjectively kung papaano iinterpret ng tao dahil sabi nga, hindi magkakaparehas ng interpretation. Walang mali. Kung baga fair lang siya dahil subjectively lang kasi siya.

Pakiramdam ko ang inyo like kung papaano ka magpaliwanag ay masyado mo siya inaangat sobra to the highest level para ipamukha sa akin na totoo ang inyo at walang naunang creator sa God niyo at ang akin ay mali at walang katotohanan.

Ganun ang gusto palabasin ang dating sa akin eh.

O sige na nga. Wala ng naunang creator sa God ng mga theists at inyo. Okay na but for me, meron nauna creator kaysa sa God dahil in general as a whole mas paniniwalaan ko pa rin ang Pagan anthropologists dahil hindi ako Christian. Deist po ako at outside religion po ako. May explanation kasi na bakit patriarchal bible talaga siya.​

 

[Silent07]

Kailangan din na maging maingat.... hmmm... ano gusto mo palabasin? Maingat ang inyo at dahil maingat ang inyo pagdating sa interpretasyon, tama ang pagkaka-interpret niyo na siya lang ang unang creator sa lahat? Ganun?

Alam mo, ito kataga na ito na sinabi ko 'so meron siya bible verse pero depende sa tao na kung ano ang ma iinterpret niya doon sa verse na 'yun'. Fair lang siya na its either sa kanila is walang mali dahil depende subjectively kung papaano iinterpret ng tao dahil sabi nga, hindi magkakaparehas ng interpretation. Walang mali. Kung baga fair lang siya dahil subjectively lang kasi siya.

Pakiramdam ko ang inyo like kung papaano ka magpaliwanag ay masyado mo siya inaangat sobra to the highest level para ipamukha sa akin na totoo ang inyo at walang naunang creator sa God niyo at ang akin ay mali at walang katotohanan.

Ganun ang gusto palabasin ang dating sa akin eh.

O sige na nga. Wala ng naunang creator sa God ng mga theists at inyo. Okay na but for me, meron nauna creator kaysa sa God dahil in general as a whole mas paniniwalaan ko pa rin ang Pagan anthropologists dahil hindi ako Christian. Deist po ako at outside religion po ako. May explanation kasi na bakit patriarchal bible talaga siya.​

Meron ako questions. Binasa ko. Tanong ko, ikaw ba ay kinukumbinsi mo ba ako na mag-agree sayo or sabihin natin na kinukumbinsi mo ba ako na tama ka? Pagkatapos mali ang akin?

...dahil inulit mo uli na keyso walang original creator na nauna sa God na meron sa inyo. I mean, inulit mo?

Ako kasi, hindi naman kita kinukumbinsi na tama ako at mali ka. Kaya nga ang sinabi ko na understood ko na siya kung bakit hindi naniniwala ang mga theists na meron original creator na una dahil nga naniniwala sila sa supernatural God at kung ano lang na meron Adam and Eve sa kanila.

Meaning po kasi tinatanggap ko kung bakit hindi kayo or mga theists na naniniwala na meron nauna original creator bago siya dumating dahil nga, nakatingin kayo o mga theists sa supernatural God so I conclude na pagdating sa history nang mas nauna deities sa kanila, ignore na siya.

I mean, hindi kita kinukumbinsi kaya nga, tanggap ko na ganyan ang beliefs and faith niyo dahil nga naniniwala kayo sa supernatural God.

...but ang iyo ay parang not acceptable sayo ata na naniniwala ako na meron unang creator pa dumating kaysa sa God na meron inyo.​

Magandang tanong iyan. Para malinaw lang: hindi kita pinipilit na mag-agree sa akin o sabihin na mali ka. Ang ginagawa ko lang ay inaayos at nililinaw ang impormasyon, lalo na kapag may historical o textual claim tungkol sa Biblia.

Magkaiba kasi ang dalawang bagay sa ganitong usapan:

Una, personal belief.
Kung naniniwala ka na may ibang creator o may naunang deity bago ang Diyos ng Biblia, iyon ay bahagi ng sarili mong worldview. Karapatan ng bawat tao na magkaroon ng sariling pananaw tungkol diyan.

Ikalawa, historical at textual claim.
Kapag sinabi naman na “may original creator goddess na tinanggal sa Biblia” o “pinalitan ang isang naunang creator,” ibang usapan na iyon dahil iyon ay claim tungkol sa history at sa nilalaman ng teksto. Doon ko lang nililinaw na sa kasalukuyang scholarship sa Biblical Studies at Ancient Near Eastern Studies, wala talagang malinaw na ebidensiya na may “original creator goddess” na pinalitan ng Diyos ng Biblia.

Iba ang sinasabi ng historical evidence: maraming sinaunang kultura sa Ancient Near East ang may iba’t ibang diyos at diyosa. Halimbawa, may mga diyosang tulad ni Asherah. Pero kahit sa mga myth ng mga karatig na kultura, hindi rin siya itinuturing na ultimate creator ng lahat sa paraan na sinasabi mo.

Kaya ang ginagawa ko ay paglilinaw ng claim, hindi pangungumbinsi ng tao na magbago ng paniniwala.

Sa madaling sabi:

• Kung ang usapan ay pananampalataya, bawat isa may karapatang maniwala sa gusto niyang paniwalaan.
• Kung ang usapan ay kung ano ang sinasabi ng Biblia at ng history, doon mahalagang maging eksakto sa ebidensiya.

Kaya hindi kita kinokombinsi na sumang-ayon sa akin. Nililinaw ko lang kung ano ang sinasabi ng teksto at ng history kumpara sa mga modern interpretations tungkol dito.

Kung magkaiba pa rin tayo ng conclusion pagkatapos niyan, okay lang naman. Normal lang iyon sa ganitong klaseng diskusyon.

Kailangan din na maging maingat.... hmmm... ano gusto mo palabasin? Maingat ang inyo at dahil maingat ang inyo pagdating sa interpretasyon, tama ang pagkaka-interpret niyo na siya lang ang unang creator sa lahat? Ganun?

Alam mo, ito kataga na ito na sinabi ko 'so meron siya bible verse pero depende sa tao na kung ano ang ma iinterpret niya doon sa verse na 'yun'. Fair lang siya na its either sa kanila is walang mali dahil depende subjectively kung papaano iinterpret ng tao dahil sabi nga, hindi magkakaparehas ng interpretation. Walang mali. Kung baga fair lang siya dahil subjectively lang kasi siya.

Pakiramdam ko ang inyo like kung papaano ka magpaliwanag ay masyado mo siya inaangat sobra to the highest level para ipamukha sa akin na totoo ang inyo at walang naunang creator sa God niyo at ang akin ay mali at walang katotohanan.

Ganun ang gusto palabasin ang dating sa akin eh.

O sige na nga. Wala ng naunang creator sa God ng mga theists at inyo. Okay na but for me, meron nauna creator kaysa sa God dahil in general as a whole mas paniniwalaan ko pa rin ang Pagan anthropologists dahil hindi ako Christian. Deist po ako at outside religion po ako. May explanation kasi na bakit patriarchal bible talaga siya.​

Kung paano binabasa ang Biblia ayon sa sarili nitong prinsipyo, hindi ayon sa sariling interpretasyon ng bawat tao.

Dahil ayon mismo sa Biblia:

2 Pedro 1:20
“Na maalaman muna ito, na walang hula ng kasulatan na nagmula sa sariling pagpapakahulugan.”

Ibig sabihin, sa loob mismo ng Biblia may prinsipyo na hindi dapat arbitrary o sariling interpretasyon lang ang pagbasa. Kaya ang karaniwang prinsipyo sa pag-aaral ng Biblia ay let the Bible interpret itself—ang isang talata ay inuunawa sa liwanag ng ibang talata.

Halimbawa, kung babasahin ang simula pa lang ng
Book of Genesis, malinaw na iisang Diyos ang inilalarawan bilang lumilikha ng lahat:

“Sa pasimula ay nilikha ng Dios ang langit at ang lupa.”

Kapag iyon ay binasa kasama ng iba pang talata tulad ng:

Isaias 44:24
“Ako ang Panginoon na gumawa ng lahat ng bagay… na ako lamang ang naglatag ng lupa.”

at

Isaias 45:5
“Ako ang Panginoon, at wala nang iba.”

Makikita na ang interpretasyon ng Biblia tungkol sa Creator ay pare-parehong direksyon sa maraming bahagi ng teksto.

Kaya kapag sinabi ko na kailangang maging maingat sa interpretation, hindi ibig sabihin na “kami lang ang tama.” Ang ibig sabihin ay hindi lahat ng interpretasyon ay pantay kung ang teksto mismo ay may malinaw na sinasabi.

Halimbawa, kung may theory na nagsasabing may “unang creator goddess na pinalitan,” kailangang may malinaw na basehan iyon sa teksto. Pero sa loob ng Biblia, ang mga diyosa na binabanggit—tulad ng pagsamba sa “reyna ng langit”—ay hindi inilalarawan bilang tunay na creator, kundi bilang mga diyos-diyosan na sinasamba ng ibang kultura.

Tungkol naman sa sinabi mo na mas pinaniniwalaan mo ang mga pagan anthropologists dahil Deist ka at outside religion ka—okay lang iyon. Iyan ang personal mong worldview. Hindi naman kailangan na pareho tayo ng conclusion.

Ang nililinaw ko lang ay ito:
ang claim ng Biblia mula simula hanggang dulo ay iisa ang Creator, at ang ibang diyos na sinasamba ng mga bansa ay hindi tunay na lumikha ng lahat.

Kung hindi iyon ang paniniwala mo, malinaw naman na magkaiba tayo ng worldview—at normal lang iyon sa ganitong usapan. Ang mahalaga ay malinaw kung ano ang sinasabi ng teksto at kung ano ang personal na paniniwala ng bawat isa.

 

[Asherah Goddess]

Magandang tanong iyan. Para malinaw lang: hindi kita pinipilit na mag-agree sa akin o sabihin na mali ka. Ang ginagawa ko lang ay inaayos at nililinaw ang impormasyon, lalo na kapag may historical o textual claim tungkol sa Biblia.​

Huh? Dapat kilalanin mo ang sarili mo kung ano intention mo talaga. Subtle persuasive ang lumalabas. Hindi ka nagkukumbinsi pero gusto mo nilawin sa akin na walang unang creator na nangyari. Ano kaya 'yun? Haha

Bakit gusto mo pa e-clarify sa akin na walang creator ang nauna sa God niyo kung alam mo na sa una na ang akin ay hinahawakan ko na meron po nauna sa kanya? O? Ano kaya 'yun? E alam ko na nga na hinahawakan niyo nga na meron unang creator nga ang inyo.
​

 

[Silent07]

Huh? Dapat kilalanin mo ang sarili mo kung ano intention mo talaga. Subtle persuasive ang lumalabas. Hindi ka nagkukumbinsi pero gusto mo nilawin sa akin na walang unang creator na nangyari. Ano kaya 'yun? Haha

Bakit gusto mo pa e-clarify sa akin na walang creator ang nauna sa God niyo kung alam mo na sa una na ang akin ay hinahawakan ko na meron po nauna sa kanya? O? Ano kaya 'yun? E alam ko na nga na hinahawakan niyo nga na meron unang creator nga ang inyo.
​

Naiintindihan ko kung bakit ganoon ang dating sa’yo. Pero para malinaw lang: hindi kita sinusubukang kumbinsihin na magbago ng paniniwala. Ang ginagawa ko lang ay ipinapaliwanag kung ano mismo ang sinasabi ng Biblia, dahil iyon ang pinagmulan ng claim na pinag-uusapan natin.

Kapag sinabi ko na ayon sa Biblia ay walang naunang creator bago ang Diyos, hindi iyon personal na interpretation ko lang. Iyon ang mismong claim ng teksto. Halimbawa sa Book of Genesis at sa ibang bahagi ng Kasulatan, paulit-ulit na sinasabi na iisang Diyos ang lumikha ng lahat.

Kaya ang paglilinaw ko ay hindi para pilitin kang mag-agree. Ang point lang ay ito:

• kung ang basehan ay Biblia, malinaw ang claim nito na iisa ang Creator
• kung ibang worldview ang basehan mo, tulad ng deism o ibang historical theory, natural na iba ang magiging conclusion mo

Ibig sabihin, hindi talaga tayo magsisimula sa parehong premise. At kapag magkaiba ang premise, normal na magkaiba rin ang magiging conclusion.

Kaya wala namang problema kung naniniwala ka na may naunang creator ayon sa pananaw mo. Nilinaw ko lang kung ano ang sinasabi ng Biblia, dahil iyon ang topic na napunta sa usapan natin.

Kung magkaiba pa rin ang conclusion natin pagkatapos niyan, okay lang naman. Normal lang iyon kapag magkaiba ang pinanggagalingang worldview.

 

[Asherah Goddess]

Silent07 Anong reason na bakit kina-clarify mo sa akin or nililinaw mo na ang God niyo as an ultimate creator ay walang nauna? Actually pala, hindi si Asherah Goddess ang itinutukoy ko ha? Basta sinabi ko lang na hindi pa existing ang monotheistic deity, meron ng creator about a Goddess na taga-fertile ng lupa, kung kaya, umusbong ang mga life form on earth and then, meron sky God na nagbibigay ng rain which is ang metaphorical lang ng rain is "sp[e]rm" then nabuo ang life form on earth dahil from a Goddess on earth, mother Goddess po, nag fertile or nagbigay buhay mismo sa lupa, kaya nasabi na una siya sa nagcreate sa lahat pero wala ako binanggit na Asherah Goddess 'yun.

Anyway, I'm not convincing you na meron nauna sa creator niyo God. Wala. Kung gusto niyo na God lang ang nauna, okay lang. Sinabi ko lang na hindi Asherah Goddess ang itinutukoy ko. Hindi.​

 

[Asherah Goddess]

Anyway, ang metaphorical interpretation nun is nasabi na Goddess is a creator of life sapagkat associated siya sa fertility po kung saan ang lahat ng life form is galing sa kanya. But anyway, baka meron ng ma offend, eh kung gusto na God is the ultimate creator of life, then go. Hawakan at embrace po siya.​

 

[Silent07]

Silent07 Anong reason na bakit kina-clarify mo sa akin or nililinaw mo na ang God niyo as an ultimate creator ay walang nauna? Actually pala, hindi si Asherah Goddess ang itinutukoy ko ha? Basta sinabi ko lang na hindi pa existing ang monotheistic deity, meron ng creator about a Goddess na taga-fertile ng lupa, kung kaya, umusbong ang mga life form on earth and then, meron sky God na nagbibigay ng rain which is ang metaphorical lang ng rain is "sp[e]rm" then nabuo ang life form on earth dahil from a Goddess on earth, mother Goddess po, nag fertile or nagbigay buhay mismo sa lupa, kaya nasabi na una siya sa nagcreate sa lahat pero wala ako binanggit na Asherah Goddess 'yun.

Anyway, I'm not convincing you na meron nauna sa creator niyo God. Wala. Kung gusto niyo na God lang ang nauna, okay lang. Sinabi ko lang na hindi Asherah Goddess ang itinutukoy ko. Hindi.​

Anyway, ang metaphorical interpretation nun is nasabi na Goddess is a creator of life sapagkat associated siya sa fertility po kung saan ang lahat ng life form is galing sa kanya. But anyway, baka meron ng ma offend, eh kung gusto na God is the ultimate creator of life, then go. Hawakan at embrace po siya.​

Kaya ko lang nililinaw ang punto tungkol sa Creator dahil ang pinag-uusapan natin ay kung ano ang sinasabi ng Biblia, hindi kung ano ang paniniwala ng ibang mythologies. Kapag ang topic ay Biblia, natural lang na ipakita kung ano talaga ang claim ng teksto.

Kung pag-uusapan naman ang sinabi mong tungkol sa mother goddess ng fertility at sky god na nagbibigay ng rain, tama na may ganitong uri ng mythological themes sa ilang sinaunang kultura. Maraming agricultural societies noon ang may mga kuwento tungkol sa fertility gods o goddesses na konektado sa lupa, ulan, at pag-usbong ng buhay.

Pero mahalagang linawin ang isang bagay: sa pag-aaral ng Ancient Near Eastern Studies at Comparative Mythology, ang mga ganitong kuwento ay karaniwang fertility myths, hindi claim ng isang universal creator ng buong cosmos. Ang role ng mga diyos o diyosa sa mga kuwentong iyon ay kadalasang symbolic explanation ng agriculture at reproduction, hindi literal na pinagmulan ng lahat ng umiiral.

Kaya may pagkakaiba ang dalawang konsepto:

• fertility deity – nagpapaliwanag kung paano nagkakaroon ng buhay, ani, o reproduction sa kalikasan
• creator of the universe – pinagmulan ng lahat ng bagay, langit, lupa, at lahat ng umiiral

Magkaibang konsepto ang dalawang iyon.

Samantalang sa Biblia, ang claim mula simula pa lang ng Book of Genesis ay hindi tungkol sa fertility myth kundi tungkol sa isang Diyos na lumikha ng langit at lupa at lahat ng bagay. Iyan ang dahilan kung bakit nililinaw ko ang punto: dahil magkaibang uri ng claim ang pinag-uusapan.

Tungkol naman sa sinabi mo na Deist ka at mas pinapaniwalaan mo ang ibang anthropological explanations—okay lang iyon. Iyon ang worldview mo, at hindi naman kailangan na pareho tayo ng paniniwala.

Ang mahalaga lang ay malinaw ang distinction:

• may iba’t ibang mythologies at cultural explanations tungkol sa fertility at life
• at may claim ang Biblia tungkol sa isang Creator ng lahat ng bagay

Kapag pinaghalo ang dalawang magkaibang konsepto, doon nagkakaroon ng kalituhan. Kaya ko lang nililinaw ang difference, hindi para pilitin kang magbago ng paniniwala.

Mukhang malinaw naman na magkaiba tayo ng premise, at normal lang iyon. Sa ganitong punto, mukhang nasabi na rin ng bawat isa ang kaniyang pananaw.

 

[Asherah Goddess]

Ang bible is talaga ang sole creator is only one God po. Naisulat po siya after ng event na successful na po sila.

Kaya lahat na binabanggit mo is puros God lang siya dapat sambahin at ang ibang deities ay false po. Kung kaya, hindi siya "literal" to the maximum level na sinabi keyso creator of life ang Goddess or ano pa man in the bible or keyso wala "literal" nagshift to only one God.

Talaga nakalagay sa genesis na si God ang gumawa ng Adam and Eve. Iyon 'yung events na kung saan na demoted na ang Goddess as creator of life at ginawa sole creator is ang father God which is sky God. Na obsessed kasi ang mga tao noon sa sky God dati na nagbibigay ng rain, thunder at storm eversince nakabuo sila ng organized farming dahil tina-timing nila kung kailan uulan, babagyo, magkakaroon ng kidlat. Doon na sila nakatutok at ginawang powerful ang God.

Yan na yung nabuo ang concept na first life is Adam and Eve kung saan sole creator is God na galing si Adam sa dust pagkatapos ang Eve, 2nd na siya kay Adam which is kung saan ang Goddess is equivalent na not important anymore. Like Eve, 2nd lang siya kay Adam.

Nagkaroon din ng sistematic empire na archetype of a God kung saan most powerful. Kahit ganun din ang mga leaders natin in real life. Yung nature based like soil, trees, ocean, forest.... hindi na siya mahalaga. Pagtayo ng mga buildings, nag-usbungan na rin at nagkaroon ng property and ownership na housewife.

So kung babasahin ang bible, hindi siya "literal" na sinasabi na nagshift or na remove or... mga ganun ba? Sinulat na ang bible after ng event na 'yun or nang naging successful na sila kung kaya, ang puros nilalaman lang nun is the word of God, siya lang ang sasambahin, siya ang tunay, lahat ng laws galing kanya.... ganun.

Iyan na sinasabi na the truth and nothing but the whole truth. God is true and the ultimate creator of all living things.
​

 

[Silent07]

Ang bible is talaga ang sole creator is only one God po. Naisulat po siya after ng event na successful na po sila.

Kaya lahat na binabanggit mo is puros God lang siya dapat sambahin at ang ibang deities ay false po. Kung kaya, hindi siya "literal" to the maximum level na sinabi keyso creator of life ang Goddess or ano pa man in the bible or keyso wala "literal" nagshift to only one God.

Talaga nakalagay sa genesis na si God ang gumawa ng Adam and Eve. Iyon 'yung events na kung saan na demoted na ang Goddess as creator of life at ginawa sole creator is ang father God which is sky God. Na obsessed kasi ang mga tao noon sa sky God dati na nagbibigay ng rain, thunder at storm eversince nakabuo sila ng organized farming dahil tina-timing nila kung kailan uulan, babagyo, magkakaroon ng kidlat. Doon na sila nakatutok at ginawang powerful ang God.

Yan na yung nabuo ang concept na first life is Adam and Eve kung saan sole creator is God na galing si Adam sa dust pagkatapos ang Eve, 2nd na siya kay Adam which is kung saan ang Goddess is equivalent na not important anymore. Like Eve, 2nd lang siya kay Adam.

Nagkaroon din ng sistematic empire na archetype of a God kung saan most powerful. Kahit ganun din ang mga leaders natin in real life. Yung nature based like soil, trees, ocean, forest.... hindi na siya mahalaga. Pagtayo ng mga buildings, nag-usbungan na rin at nagkaroon ng property and ownership na housewife.

So kung babasahin ang bible, hindi siya "literal" na sinasabi na nagshift or na remove or... mga ganun ba? Sinulat na ang bible after ng event na 'yun or nang naging successful na sila kung kaya, ang puros nilalaman lang nun is the word of God, siya lang ang sasambahin, siya ang tunay, lahat ng laws galing kanya.... ganun.

Iyan na sinasabi na the truth and nothing but the whole truth. God is true and the ultimate creator of all living things.
​

Salamat sa pagbabahagi ng pananaw mo. Hindi na rin ako makikipag-argument; may ilang bagay lang na maiging linawin para maging mas tumpak ang impormasyon.

Una, tama ka na ang Biblia ay nagtuturo na may iisang pinagmulan ng lahat ng bagay. Sa simula pa lang ng Book of Genesis, ipinapahayag na ang Diyos ang lumikha ng langit at lupa at pinagmulan ng buhay ng tao. Ngunit sa ibang bahagi ng Kasulatan, ipinapakita rin ang isang mahalagang punto: may Ama na pinagbuhatan ng lahat ng bagay, at may Anak na sa pamamagitan Niya ang lahat ng bagay.

Halimbawa:

1 Corinto 8:6
“Sa atin ay may isang Dios, ang Ama, na pinagbuhatan ng lahat ng mga bagay, at tayo ay para sa kaniya; at isang Panginoon, si Jesu-Cristo, na sa pamamagitan niya ang lahat ng mga bagay, at tayo ay sa pamamagitan niya.”

Ibig sabihin, ayon sa Biblia, ang Ama ang pinagmumulan o pinagbuhatan, at ang Anak ang ginamit na daan o kaparaanang sa pamamagitan Niya ginawa ang lahat.

Ikalawa, totoo rin na sa sinaunang mundo ng Ancient Near East ay maraming relihiyosong paniniwala tungkol sa iba’t ibang diyos at diyosa na may kaugnayan sa kalikasan, ulan, o fertility. Kaya sa kasaysayan ng Israel, makikita sa Biblia na may mga panahon na may pagsamba sa ibang diyos, at may mga reporma upang alisin ang ganoong gawain. (It doesn't mean na Yung mga dios na sinasamba ng iba ay totoong mga dios)

Ang kailangang ituwid lang ay ang ideya na may isang “creator goddess” na kalaunan ay pinalitan. Sa kasalukuyang pag-aaral sa Biblical Studies at Ancient Near Eastern Studies, ang mas malinaw na nakikita ay ito: may mga diyos at diyosa sa mga karatig na kultura, ngunit hindi malinaw na may isang unang universal creator goddess na pinalitan. Kadalasan, ang mga diyosang iyon ay may kinalaman sa fertility o kalikasan, hindi sa paglikha ng buong uniberso.

Sa madaling sabi:

• ayon sa Biblia, may isang Diyos na Ama na pinagbuhatan ng lahat ng bagay
• at may isang Panginoon, si Cristo, na sa pamamagitan Niya ginawa ang lahat
• at bagaman maraming relihiyosong paniniwala sa sinaunang mundo, hindi malinaw sa history o sa teksto na may “creator goddess” na pinalitan ng Diyos ng Biblia.

Magkaiba man ang pananaw ng mga tao tungkol sa pinagmulan ng mga paniniwala, mahalaga pa rin na malinaw kung ano mismo ang sinasabi ng teksto at kung ano ang ipinapakita ng kasaysayan.

Walang totoong goddess (female).
Kahit mga angels, Wala tayong mababasang babaeng angels. Kundi mga anak na lalake ng Dios. (Not the Only Begotten God like Christ Yung mga Angels) Kundi tawag lang Sa mga angels ay mga anak na lalake ng Dios.

 

[Asherah Goddess]

...dagdag ko lang sa sinabi "reporma". Ituloy ko lang ang "reporma" dahil binanggit siya.

So ayun na nga "reporma" or ni "reconstruct" siya sa bago relihiyon. Isinulat ang written text upang ihiwalay sa ancient beliefs. Yung multiple deities kung saan ang ilan sa kanila ay meron 'creation' ay ni rewrote katulad sa another Goddess na she created a human life form with the use of clay, sa Adam and Eve, ang God uses dust to create a human life form at saka, yung another mother Goddess, not Asherah, nagcreate ng human form galing clay. Yung God, galing dust. Yung Goddess galing clay.

Hindi siya single deities na ipinagkuhanan. Meron pang unang human form made by clay is Adamu. I mean, meron iba-ibang ipinagkuhanan creation story.

Marami kasi multiple deities na magkakaiba ang creation story.

Na "reform" talaga siya at ginawa strictly monotheist deity. Yung last Deuteronomy na natagpuan, andoon nakalagay kung papaano ginawa law na strictly monotheist dapat sa mga tao.

Kung kaya, kapag gagamit ng bible, reporma siya bilang new religion pero nang panahon na nagtratransition na sila sa one God only, nagkaroon pa ng theological war. Na stunned kasi ang ibang naniniwala sa Goddess na bakit ang mga naniniwala na one God is you know, ipinaaalis sila sa paniniwalang Goddess.

Nasa Jeremiah ata yun? I can't remember na sabi dahil sa ganun scenario raw, namamatay na daw sila sa poverty at wala na daw makain sapagkat hindi raw naghaharvest ang dapat may makakain. Ang tangi sagot lang sa kanila is, "Paparusahan sila ng Diyos ". Andiyan na rin ang pagbabagsak at pagtatanggal na kinoconsider na idol para sa kanila dahil na frame na siya as false deities. Nasa bible din siya.

Yung sa last deuteronomy na nakita, yun na ang ginawa strict monotheist deity talaga. Ginawa na siya law at diyan ang panimula ng pagbagsak ng Pagan culture.

Ang conclusion is na obsessed kasi ang mga tao dati sa itinatawag sky God eversince nagkaroon ng organizing farming.

Hindi naman agaran na nagbago. Gradually siya or it took how many years bago na establised na talaga ang one and only God.
​

 

[Asherah Goddess]

Talk about anak ng Ama ng Diyos, na established na po ang one and only God nang dumating si Jesus.

Ngayon, lahat ng mga leaders or founder ng relihiyon katulad ni Jesus, Krishna, Buddha and so on and so forth ay according to a socio-anthropologist, totoo historical figure na lahat sila ay existing. Ito lang ang "catch". Dinagdag na ang miracles or any supernatural po ng mga tao sa kanila, kung kaya, ang iba, magkakasimilar ang events na nangyari sa leaders nila. Yung iba lang naman like walking in the water, pinakain ang mga tao, mga ganun ba?

Ina-associate na sa only one God, kaya nga, si Jesus, nang binuhay si Lazarus from the Dead, meron siya similar story sa God Horus na nagrisen din from the dead, kahit ang relihiyon Zoroatrianism? Meron ibang story na similar din ng events para to show, how powerful their only and one God po. Kasi nga, dati, na meron Gods and Goddesses, meron mga powers ang mga iyan and so, ang kanila, which is one and true God, to show how powerful is God, na add up na po sa pamamagitan ng powers kung saan nakakaperform ng miracles si Jesus.

Yung sa Hindu naman, si Krishna, is tao din siya na dinagdag lang din na supernatural galing sa mga tao katulad kay Jesus. Sabi, traceback si Krishna from the tribe community since Hindu is the oldest religion bago dumating ang Christianism.

So basically, yung nangyari in the bible at ang character mismo, hybrid lang siya or meaning, meron halong facts at meron halong myth pero kapag ang tao is devoted believers within Christian, malamang, lahat na nasa bible is considered siyang facts kahit ultimong risen from the dead, pag-akyat sa langit at pababa sa lupa.

Yan na po sinasabi na anak ng ama na incarnation ng God. Well, naniniwala ang tao na incarnation nga si Jesus ni God lalo na ally niya ang mga israelite noon panahon na meron hidwaan between Roman and Israelite people. Namatay si Jesus dahil sa pagmamahal niya sa only one God which is a sky God na kung saan hinangahan ng mga tao. Sobrang inadmire siya kaya meron siya followers.

Parang ganito. Si Jose Rizal, ginawang hero dahil nagligtas sa kamay ng espanyol ay siya. Sobrang admire, ginawa God si Jose Rizal kahit tao lang siya pagkatapos, dinagdag lang ng mga tao na keyso meron siya angel wings. Siguro nakita lang siya sa bundok na hinahampas nito ng hangin at na describe na ng tao na he has angel wings sa likod or people believed na talaga incarnation siya ng God dahil si Jose Rizal lang ang nakitaan na papaano niya iniligtas ang mga filipino people sa kamay ng Espanyol.

Ganun.​

 

[Silent07]

Talk about anak ng Ama ng Diyos, na established na po ang one and only God nang dumating si Jesus.

Ngayon, lahat ng mga leaders or founder ng relihiyon katulad ni Jesus, Krishna, Buddha and so on and so forth ay according to a socio-anthropologist, totoo historical figure na lahat sila ay existing. Ito lang ang "catch". Dinagdag na ang miracles or any supernatural po ng mga tao sa kanila, kung kaya, ang iba, magkakasimilar ang events na nangyari sa leaders nila. Yung iba lang naman like walking in the water, pinakain ang mga tao, mga ganun ba?

Ina-associate na sa only one God, kaya nga, si Jesus, nang binuhay si Lazarus from the Dead, meron siya similar story sa God Horus na nagrisen din from the dead, kahit ang relihiyon Zoroatrianism? Meron ibang story na similar din ng events para to show, how powerful their only and one God po. Kasi nga, dati, na meron Gods and Goddesses, meron mga powers ang mga iyan and so, ang kanila, which is one and true God, to show how powerful is God, na add up na po sa pamamagitan ng powers kung saan nakakaperform ng miracles si Jesus.

Yung sa Hindu naman, si Krishna, is tao din siya na dinagdag lang din na supernatural galing sa mga tao katulad kay Jesus. Sabi, traceback si Krishna from the tribe community since Hindu is the oldest religion bago dumating ang Christianism.

So basically, yung nangyari in the bible at ang character mismo, hybrid lang siya or meaning, meron halong facts at meron halong myth pero kapag ang tao is devoted believers within Christian, malamang, lahat na nasa bible is considered siyang facts kahit ultimong risen from the dead, pag-akyat sa langit at pababa sa lupa.

Yan na po sinasabi na anak ng ama na incarnation ng God. Well, naniniwala ang tao na incarnation nga si Jesus ni God lalo na ally niya ang mga israelite noon panahon na meron hidwaan between Roman and Israelite people. Namatay si Jesus dahil sa pagmamahal niya sa only one God which is a sky God na kung saan hinangahan ng mga tao. Sobrang inadmire siya kaya meron siya followers.

Parang ganito. Si Jose Rizal, ginawang hero dahil nagligtas sa kamay ng espanyol ay siya. Sobrang admire, ginawa God si Jose Rizal kahit tao lang siya pagkatapos, dinagdag lang ng mga tao na keyso meron siya angel wings. Siguro nakita lang siya sa bundok na hinahampas nito ng hangin at na describe na ng tao na he has angel wings sa likod or people believed na talaga incarnation siya ng God dahil si Jose Rizal lang ang nakitaan na papaano niya iniligtas ang mga filipino people sa kamay ng Espanyol.

Ganun.​

...dagdag ko lang sa sinabi "reporma". Ituloy ko lang ang "reporma" dahil binanggit siya.

So ayun na nga "reporma" or ni "reconstruct" siya sa bago relihiyon. Isinulat ang written text upang ihiwalay sa ancient beliefs. Yung multiple deities kung saan ang ilan sa kanila ay meron 'creation' ay ni rewrote katulad sa another Goddess na she created a human life form with the use of clay, sa Adam and Eve, ang God uses dust to create a human life form at saka, yung another mother Goddess, not Asherah, nagcreate ng human form galing clay. Yung God, galing dust. Yung Goddess galing clay.

Hindi siya single deities na ipinagkuhanan. Meron pang unang human form made by clay is Adamu. I mean, meron iba-ibang ipinagkuhanan creation story.

Marami kasi multiple deities na magkakaiba ang creation story.

Na "reform" talaga siya at ginawa strictly monotheist deity. Yung last Deuteronomy na natagpuan, andoon nakalagay kung papaano ginawa law na strictly monotheist dapat sa mga tao.

Kung kaya, kapag gagamit ng bible, reporma siya bilang new religion pero nang panahon na nagtratransition na sila sa one God only, nagkaroon pa ng theological war. Na stunned kasi ang ibang naniniwala sa Goddess na bakit ang mga naniniwala na one God is you know, ipinaaalis sila sa paniniwalang Goddess.

Nasa Jeremiah ata yun? I can't remember na sabi dahil sa ganun scenario raw, namamatay na daw sila sa poverty at wala na daw makain sapagkat hindi raw naghaharvest ang dapat may makakain. Ang tangi sagot lang sa kanila is, "Paparusahan sila ng Diyos ". Andiyan na rin ang pagbabagsak at pagtatanggal na kinoconsider na idol para sa kanila dahil na frame na siya as false deities. Nasa bible din siya.

Yung sa last deuteronomy na nakita, yun na ang ginawa strict monotheist deity talaga. Ginawa na siya law at diyan ang panimula ng pagbagsak ng Pagan culture.

Ang conclusion is na obsessed kasi ang mga tao dati sa itinatawag sky God eversince nagkaroon ng organizing farming.

Hindi naman agaran na nagbago. Gradually siya or it took how many years bago na establised na talaga ang one and only God.
​

Salamat sa pagpapaliwanag mo. Hindi na rin ako makikipag-argument; may ilang paglilinaw lang para maging mas eksakto ang history at ang sinasabi ng Biblia.

Una, tama na may mga reporma sa relihiyon sa Israel. Halimbawa, may mga panahon na sinikap ng mga pinuno na alisin ang pagsamba sa ibang diyos at ibalik ang pagsamba sa iisang Diyos. Binabanggit ito sa iba’t ibang bahagi ng Biblia, kabilang ang mga aklat tulad ng Book of Deuteronomy at Book of Jeremiah. Ipinapakita rin doon na may mga tao na nasanay sa ibang uri ng pagsamba at nahirapan tanggapin ang pagbabagong iyon.

Ikalawa, totoo rin na sa mga karatig na kultura ng Ancient Near East may iba’t ibang creation stories. Halimbawa, may mga kuwento sa Mesopotamia kung saan ang tao ay nilikha mula sa clay o putik. Dahil magkakalapit ang mga kultura noon, normal na may magkakatulad na simbolo sa mga kuwento—tulad ng paggamit ng lupa o putik sa paglikha ng tao.

Pero mahalagang linawin: ang pagkakaroon ng magkakatulad na simbolo (dust, clay, lupa) ay hindi awtomatikong ibig sabihin na “kinopya” o “ni-rewrite” lang ang isang kuwento mula sa iba. Sa pag-aaral ng Ancient Near Eastern Studies at Comparative Mythology, karaniwan talagang lumalabas ang ganitong tema dahil nakikita ng mga sinaunang tao na ang katawan ng tao ay mula sa lupa, kaya nagiging natural na simbolo iyon sa kanilang mga kuwento.

Ikatlo, tungkol sa ideya na “gradual na naging monotheism,” may mga iskolar na nagsusuri ng ganoong development sa kasaysayan. Pero sa loob ng teksto ng Biblia mismo, ang ipinapakita ay iba: mula pa sa simula ng Book of Genesis ay ipinapahayag na may isang Manlilikha. Sa ibang bahagi naman ng Kasulatan, ipinaliwanag pa na may Ama na pinagbuhatan ng lahat ng bagay, at may Anak na sa pamamagitan Niya ang lahat ng bagay (1 Corinto 8:6).

Ibig sabihin, sa pananaw ng Biblia:

• may isang Diyos na pinagmulan ng lahat
• at ang Anak ang daan na ginamit sa paglikha ng lahat ng bagay

Ikaapat, totoo rin na may mga talata sa Book of Jeremiah kung saan may mga tao na nagsasabing naghirap sila nang itigil nila ang pagsamba sa ibang diyos. Iyon ay bahagi ng kuwento kung paano nagkaroon ng tensiyon sa pagitan ng iba’t ibang paniniwala sa panahong iyon.

Sa kabuuan, may tatlong bagay na maaaring sabay na totoo sa pag-aaral ng history:

• may iba’t ibang relihiyosong paniniwala sa sinaunang mundo
• may mga reporma at pagbabago sa loob ng lipunan ng Israel
• at may malinaw na claim ang Biblia tungkol sa isang Diyos na pinagmulan ng lahat ng bagay

Magkaiba man ang interpretasyon ng mga tao tungkol sa history ng religion, mahalaga pa rin na ihiwalay ang cultural theories at ang mismong claim ng teksto para mas malinaw ang usapan.

Talk about anak ng Ama ng Diyos, na established na po ang one and only God nang dumating si Jesus.

Ngayon, lahat ng mga leaders or founder ng relihiyon katulad ni Jesus, Krishna, Buddha and so on and so forth ay according to a socio-anthropologist, totoo historical figure na lahat sila ay existing. Ito lang ang "catch". Dinagdag na ang miracles or any supernatural po ng mga tao sa kanila, kung kaya, ang iba, magkakasimilar ang events na nangyari sa leaders nila. Yung iba lang naman like walking in the water, pinakain ang mga tao, mga ganun ba?

Ina-associate na sa only one God, kaya nga, si Jesus, nang binuhay si Lazarus from the Dead, meron siya similar story sa God Horus na nagrisen din from the dead, kahit ang relihiyon Zoroatrianism? Meron ibang story na similar din ng events para to show, how powerful their only and one God po. Kasi nga, dati, na meron Gods and Goddesses, meron mga powers ang mga iyan and so, ang kanila, which is one and true God, to show how powerful is God, na add up na po sa pamamagitan ng powers kung saan nakakaperform ng miracles si Jesus.

Yung sa Hindu naman, si Krishna, is tao din siya na dinagdag lang din na supernatural galing sa mga tao katulad kay Jesus. Sabi, traceback si Krishna from the tribe community since Hindu is the oldest religion bago dumating ang Christianism.

So basically, yung nangyari in the bible at ang character mismo, hybrid lang siya or meaning, meron halong facts at meron halong myth pero kapag ang tao is devoted believers within Christian, malamang, lahat na nasa bible is considered siyang facts kahit ultimong risen from the dead, pag-akyat sa langit at pababa sa lupa.

Yan na po sinasabi na anak ng ama na incarnation ng God. Well, naniniwala ang tao na incarnation nga si Jesus ni God lalo na ally niya ang mga israelite noon panahon na meron hidwaan between Roman and Israelite people. Namatay si Jesus dahil sa pagmamahal niya sa only one God which is a sky God na kung saan hinangahan ng mga tao. Sobrang inadmire siya kaya meron siya followers.

Parang ganito. Si Jose Rizal, ginawang hero dahil nagligtas sa kamay ng espanyol ay siya. Sobrang admire, ginawa God si Jose Rizal kahit tao lang siya pagkatapos, dinagdag lang ng mga tao na keyso meron siya angel wings. Siguro nakita lang siya sa bundok na hinahampas nito ng hangin at na describe na ng tao na he has angel wings sa likod or people believed na talaga incarnation siya ng God dahil si Jose Rizal lang ang nakitaan na papaano niya iniligtas ang mga filipino people sa kamay ng Espanyol.

Ganun.​

Salamat sa pagbabahagi ng pananaw mo. Hindi rin ako makikipag-argument; may ilang paglilinaw lang sa ilang punto para maging mas tumpak ang pagbasa sa Biblia.

Una, tungkol sa “Only True God.”
Sa Gospel of John 17:3, sinabi ni Jesus: “Ito ang buhay na walang hanggan, na ikaw ay makilala nila na nag-iisang tunay na Diyos, at si Jesu-Cristo na iyong sinugo.”

Minsan naiisip ng iba na parang inihiwalay dito si Cristo sa pagka-Diyos. Pero kung susuriin ang grammar at kabuuang konteksto ng Bagong Tipan, hindi ganoon ang ipinapakita. Ang talata ay nagpapakita ng relasyon ng Ama at ng Anak, hindi ng pagtanggi sa pagka-Diyos ni Cristo.

Sa ibang bahagi ng Kasulatan, malinaw na sinasabi na:

may isang Diyos na pinagbuhatan ng lahat ng bagay, ang Ama

at may isang Panginoon, si Jesu-Cristo, na sa pamamagitan Niya ang lahat ng bagay


Ito ang ipinapahayag sa First Epistle to the Corinthians 8:6.

Ibig sabihin, ayon sa Biblia:

• ang Ama ang pinagmulan o pinagbuhatan ng lahat
• ang Anak ang kaparaanang ginamit sa paglikha ng lahat

Dahil dito, ipinapakita ng maraming talata na pareho silang kabilang sa pagka-Diyos.


---

Ikalawa, tungkol sa relasyon ng Ama at ng Anak.
Sa maraming talata, ipinapakita na may pagkakapantay sa pagka-Diyos ayon sa kalikasan, ngunit may kaayusan sa awtoridad.

Halimbawa, sinabi ni Jesus sa Gospel of John 14:28:
“Ang Ama ay dakila kaysa sa akin.”

Hindi nito sinasabing hindi Diyos si Cristo; ipinapakita nito na mas mataas ang awtoridad ng Ama sa relasyon nila. Kaya maaaring ilarawan ito nang ganito:

• pantay sa pagka-Diyos ayon sa kalikasan
• ngunit ang Ama ang may mas mataas na awtoridad

Sa madaling salita, ayon sa pananaw ng Kasulatan, pantay ang pagka-Diyos na pinagbabahagian ng Ama at ng Anak, ngunit sa kaayusan sa kanilang papel at awtoridad mas mataasy Ang Ama.


---

Ikatlo, tungkol sa paghahambing sa ibang religious figures.
Totoo na may maraming kilalang personalidad sa kasaysayan ng relihiyon, tulad nina Gautama Buddha at Krishna, at pinag-aaralan sila sa larangan ng Comparative Religion. Ngunit ang claim ng Kristiyanong Kasulatan tungkol kay Cristo ay kakaiba: Siya ay Anak na kasama sa gawain ng paglikha at sa pagka-Diyos ng Ama.


---

Sa madaling sabi, ayon sa Biblia:

• may isang Diyos na pinagmulan ng lahat — ang Ama
• may Anak na sa pamamagitan Niya nilikha ang lahat — si Cristo
• iisa ang pagka-Diyos na kanilang pinagbabahagian, ngunit mas mataas ang awtoridad ng Ama

Magkaiba man ang pananaw ng mga tao sa mga bagay na ito, mahalaga pa rin na ang pag-unawa ay nakaayon sa kabuuang konteksto ng Kasulatan.

 

[Asherah Goddess]

Ikalawa, totoo rin na sa mga karatig na kultura ng Ancient Near East may iba’t ibang creation stories. Halimbawa, may mga kuwento sa Mesopotamia kung saan ang tao ay nilikha mula sa clay o putik. Dahil magkakalapit ang mga kultura noon, normal na may magkakatulad na simbolo sa mga kuwento—tulad ng paggamit ng lupa o putik sa paglikha ng tao.

Pero mahalagang linawin: ang pagkakaroon ng magkakatulad na simbolo (dust, clay, lupa) ay hindi awtomatikong ibig sabihin na “kinopya” o “ni-rewrite” lang ang isang kuwento mula sa iba. Sa pag-aaral ng Ancient Near Eastern Studies at Comparative Mythology, karaniwan talagang lumalabas ang ganitong tema dahil nakikita ng mga sinaunang tao na ang katawan ng tao ay mula sa lupa, kaya nagiging natural na simbolo iyon sa kanilang mga kuwento.​

Grabe naman kung hindi ni rewrite. Ang akin lang naman ha? Akin lang naman. Ang obvious na kasi na si Adamu gawa galing clay at Adam gawa sa dust. Tinanggal lang ang letter "u" kung kaya, according sa kung sino man nakatuklas, ni rewrite siya dahil sobrang obvious.

Pati nga ang risen from the dead na ang pangalan galing sa patay ay El-Azar-us from Pagan beliefs ng Egyptian mythology, halos obvious ang similarity sa scenario nabuhay muli si Lazarus sa pamamagitan ni Jesus galing bible.
​

Ikatlo, tungkol sa ideya na “gradual na naging monotheism,” may mga iskolar na nagsusuri ng ganoong development sa kasaysayan. Pero sa loob ng teksto ng Biblia mismo, ang ipinapakita ay iba: mula pa sa simula ng Book of Genesis ay ipinapahayag na may isang Manlilikha. Sa ibang bahagi naman ng Kasulatan, ipinaliwanag pa na may Ama na pinagbuhatan ng lahat ng bagay, at may Anak na sa pamamagitan Niya ang lahat ng bagay (1 Corinto 8:6).​

Ibig sabihin, sa pananaw ng Biblia:

• may isang Diyos na pinagmulan ng lahat​

• at ang Anak ang daan na ginamit sa paglikha ng lahat ng bagay

Ikaapat, totoo rin na may mga talata sa Book of Jeremiah kung saan may mga tao na nagsasabing naghirap sila nang itigil nila ang pagsamba sa ibang diyos. Iyon ay bahagi ng kuwento kung paano nagkaroon ng tensiyon sa pagitan ng iba’t ibang paniniwala sa panahong iyon.

Sa kabuuan, may tatlong bagay na maaaring sabay na totoo sa pag-aaral ng history:

• may iba’t ibang relihiyosong paniniwala sa sinaunang mundo
• may mga reporma at pagbabago sa loob ng lipunan ng Israel
• at may malinaw na claim ang Biblia tungkol sa isang Diyos na pinagmulan ng lahat ng bagay

Magkaiba man ang interpretasyon ng mga tao tungkol sa history ng religion, mahalaga pa rin na ihiwalay ang cultural theories at ang mismong claim ng teksto para mas malinaw ang usapan.​

Actually, hindi siya "cultural theories". Ang tawag ay historical & archeological na mahalaga ihiwalay sa religious faith. Religious faith ang naniniwala sa supernatural, miracle and, Adam and Eve. Kung kaya, yeah, kinakailangan ihiwalay po. Iba ang religious faith sa historical & archeological findings po. Kapag religious faith, ang paniniwala lang is anything meron kilalaman sa supernatural like Adam & Eve where Adam galing lupa at Eve galing ribs. Ang historical naman na sinasabi is pag-aaral kung ano nangyari noon unang panahon ng mga tao like kung ano beliefs nila, ano ang culture dati, ano ang social norms noon.

Dapat nga talaga ihiwalay ang historical sa religious faith. Ihiwalay dapat.
​

​

 

[Silent07]

Grabe naman kung hindi ni rewrite. Ang akin lang naman ha? Akin lang naman. Ang obvious na kasi na si Adamu gawa galing clay at Adam gawa sa dust. Tinanggal lang ang letter "u" kung kaya, according sa kung sino man nakatuklas, ni rewrite siya dahil sobrang obvious.

Pati nga ang risen from the dead na ang pangalan galing sa patay ay El-Azar-us from Pagan beliefs ng Egyptian mythology, halos obvious ang similarity sa scenario nabuhay muli si Lazarus sa pamamagitan ni Jesus galing bible.



Actually, hindi siya "cultural theories". Ang tawag ay historical & archeological na mahalaga ihiwalay sa religious faith. Religious faith ang naniniwala sa supernatural, miracle and, Adam and Eve. Kung kaya, yeah, kinakailangan ihiwalay po. Iba ang religious faith sa historical & archeological findings po. Kapag religious faith, ang paniniwala lang is anything meron kilalaman sa supernatural like Adam & Eve where Adam galing lupa at Eve galing ribs. Ang historical naman na sinasabi is pag-aaral kung ano nangyari noon unang panahon ng mga tao like kung ano beliefs nila, ano ang culture dati, ano ang social norms noon.



Dapat nga talaga ihiwalay ang historical sa religious faith. Ihiwalay dapat.



​

Totoo naman na sa mga larangan tulad ng Archaeology at History sinusuri ng mga iskolar ang mga sinaunang kultura, wika, at paniniwala ng mga tao. Normal na ginagawa iyon para maunawaan ang konteksto ng mga sinaunang teksto.

May ilang paglilinaw lang sa mga halimbawa na binanggit mo para maging mas eksakto ang impormasyon.

Una, tungkol kina “Adamu” at “Adam.”
Sa mga tekstong Akkadian at Mesopotamian, may pangalan na Adamu o katulad nito, at may mga kuwento tungkol sa paglikha ng tao mula sa clay. Pero sa pag-aaral ng wika sa Linguistics at Ancient Near Eastern Studies, hindi sinasabi ng karamihan sa mga iskolar na simpleng “tinanggal lang ang letter u kaya naging Adam.”
Ang pangalang Adam sa Book of Genesis ay konektado sa salitang Hebreo na “adamah” na ibig sabihin ay “lupa” o “ground.” Kaya ang ideya ng paglikha mula sa lupa o alikabok ay natural na simbolo sa maraming kultura, hindi awtomatikong ebidensiya na ni-rewrite lang ang isang kuwento.

Ikalawa, tungkol kay Lazarus at sa sinasabing koneksyon sa Egyptian myths.
Ang pangalang Lazarus sa Gospel of John ay galing sa Hebreong pangalang Eleazar, na ang kahulugan ay “God has helped.” Hindi ito galing sa Egyptian mythological name na “El-Azar-us.”
Sa mga pag-aaral sa Biblical Studies, wala ring matibay na ebidensiya na ang kuwento ng pagbuhay kay Lazarus ay direktang kinuha mula sa kuwento ng diyos na Horus.

Ikatlo, tungkol sa paghihiwalay ng history at faith.
Tama na may pagkakaiba ang historical research at religious belief. Ang history ay tumitingin sa mga ebidensiya, kultura, at dokumento ng nakaraan. Ang faith naman ay tumutukoy sa paniniwala tungkol sa Diyos at sa kahulugan ng mga pangyayari.

Pero sa maraming pag-aaral, hindi rin sila palaging ganap na hiwalay. Maraming historian ang nag-aaral ng mga tekstong relihiyoso dahil bahagi sila ng historical documents ng sinaunang mundo.

Sa madaling sabi:

• mahalaga ang pag-aaral ng history at archaeology para maunawaan ang konteksto ng sinaunang teksto
• mahalaga rin ang pag-unawa sa kung ano mismo ang sinasabi ng teksto tungkol sa pananampalataya
• at kapag may paghahambing sa ibang kultura, kailangang sigurado ang linguistic at historical evidence, hindi lang base sa pagkakahawig ng pangalan o kuwento

Magandang pag-usapan ang mga ganitong bagay dahil nakakatulong itong makita kung paano nagkakasalubong ang history, kultura, at pananampalataya sa mga sinaunang teksto.

 

[Asherah Goddess]

Totoo naman na sa mga larangan tulad ng Archaeology at History sinusuri ng mga iskolar ang mga sinaunang kultura, wika, at paniniwala ng mga tao. Normal na ginagawa iyon para maunawaan ang konteksto ng mga sinaunang teksto.

May ilang paglilinaw lang sa mga halimbawa na binanggit mo para maging mas eksakto ang impormasyon.

Una, tungkol kina “Adamu” at “Adam.”
Sa mga tekstong Akkadian at Mesopotamian, may pangalan na Adamu o katulad nito, at may mga kuwento tungkol sa paglikha ng tao mula sa clay. Pero sa pag-aaral ng wika sa Linguistics at Ancient Near Eastern Studies, hindi sinasabi ng karamihan sa mga iskolar na simpleng “tinanggal lang ang letter u kaya naging Adam.”
Ang pangalang Adam sa Book of Genesis ay konektado sa salitang Hebreo na “adamah” na ibig sabihin ay “lupa” o “ground.” Kaya ang ideya ng paglikha mula sa lupa o alikabok ay natural na simbolo sa maraming kultura, hindi awtomatikong ebidensiya na ni-rewrite lang ang isang kuwento.​

So bale ang Adam na galing lupa or dust na itinutukoy mo ay hindi literal interpretation? Or symbolical lang siya in the bible?

Anyway, ang pagkakaintindi ko is default na sa mga tao noon unang panahon na galing tayo lahat sa dust or lupa kung kaya , lahat ng creation stories na nanggagaling sa multiple deities ay symbolical lang? And then, binago at isinulat sa bible ang Adam na galing dust or lupa.

Bale, iyon ang hinahawakan mo karunungan patungkol doon. Okay.

Dagdag ko lang , ang creation story na gawa ng clay na si Adamu, ginawa siya bilang slave. Yun ang creation story nila but ang Adam na galing dust or lupa na nasa bible ngayon is of course , hindi na po siya slave.
​

Ikalawa, tungkol kay Lazarus at sa sinasabing koneksyon sa Egyptian myths. Ang pangalang Lazarus sa Gospel of John ay galing sa Hebreong pangalang Eleazar, na ang kahulugan ay “God has helped.” Hindi ito galing sa Egyptian mythological name na “El-Azar-us.” Sa mga pag-aaral sa Biblical Studies, wala ring matibay na ebidensiya na ang kuwento ng pagbuhay kay Lazarus ay direktang kinuha mula sa kuwento ng diyos na Horus.​

Tama ka. Sa biblical studies, wala nakalagay na galing Egyptian mythology ang Lazarus. Natural na wala nakalagay. Strictly biblical studies lang po kasi sila. Yung biblical studies and socio-anthropology, magkaiba field kasi ang ipinag-aaralan nila kaya wala nga nakalagay as in. So hindi sila magkaparehas. Sa socio-anthropologist kasi ay ecoconnect pa nila ang God Horus ng Pagan Egyptian mythology si Jesus. Ang ipinag-aaralan kasi ng socio-anthropology is different social norms, different culture at saka different beliefs.

Sa atin , religious country tayo malamang , wala tayo course ng socio-anthropology and feeling ko lang na maaari na hindi rin pwede, bukod sa religious country tayo is siguro, ang budget papunta sa Egypt para pag-aralan at mag-archeology findings ang mga estudyante po is not enough.

Ako kasi, experience ko, hinanap ko talaga ang course dito sa atin. Ang akala ko nga , magkaparehas lang ang course ng sociology dito sa Pilipinas pero hindi pala. Sa ibang bansa lang talaga ang socio-anthropology. Ang sociology dito sa Pilipinas is within Philippines lang eh. Socio-anthropolgy is malawak talaga.​

Ikatlo, tungkol sa paghihiwalay ng history at faith. Tama na may pagkakaiba ang historical research at religious belief. Ang history ay tumitingin sa mga ebidensiya, kultura, at dokumento ng nakaraan. Ang faith naman ay tumutukoy sa paniniwala tungkol sa Diyos at sa kahulugan ng mga pangyayari.

Pero sa maraming pag-aaral, hindi rin sila palaging ganap na hiwalay. Maraming historian ang nag-aaral ng mga tekstong relihiyoso dahil bahagi sila ng historical documents ng sinaunang mundo.

Sa madaling sabi:

• mahalaga ang pag-aaral ng history at archaeology para maunawaan ang konteksto ng sinaunang teksto
• mahalaga rin ang pag-unawa sa kung ano mismo ang sinasabi ng teksto tungkol sa pananampalataya
• at kapag may paghahambing sa ibang kultura, kailangang sigurado ang linguistic at historical evidence, hindi lang base sa pagkakahawig ng pangalan o kuwento.

Magandang pag-usapan ang mga ganitong bagay dahil nakakatulong itong makita kung paano nagkakasalubong ang history, kultura, at pananampalataya sa mga sinaunang teksto.​

Ah. So hindi rin sila pwede ihiwalay ang history and religion. Tama nga naman. Hindi naman din pwede ihiwalay. Nasasabi na the reason why inihihiwalay dahil kapag sinabi kasi na religious faith , naniniwala sila kasi sa supernatural ang mga tao, like si Adam ay galing dust at si Eve ay galing sa ribs ni Adam na absolutely true siya and nothing but the whole truth na galing talaga si Eve sa ribs at meron nagsasalita na ahas sa tree of knowledge. Meron pa na naglakad si Jesus sa tubig , nagfeed niya ang mga thousand people with one single fish at one bread kung saan na multiply ito miraculously to thousand of bread at thousand of fish din. Yun ang supernatural. Doon sila maniniwala malamang.

So kung eoopen up ang history sa mga tao na meron matinding religious faith, malamang hindi nila tatanggapin lalo na wala naman supernatural na nangyari. Gusto nila na meron supernatural to prove na there is a powerful God. Pwede isama ang history at religion or pwede hindi ihiwalay pero ang gusto nila maasahan na erepresenta is hindi na magiging ganun. Magiging iba. Talaga meron historical figure na si Jesus pero according sa mga nagsaliksik, normal na tao siya at wala siya supernatural.

Hindi kasi proven na meron supernatural or miracle na ginawa bagkus ang nakita lang nila is meron magkakaparehas na story sa ibang beliefs system katulad ng pagkabuhay , pagfeed sa maraming tao , binuhay ang patay katulad ni Lazarus at maraming iba pa.

So true na meron historical figure katulad ni Jesus , Krishna , Buddha at maraming iba pa but according to them is normal na tao lang sila. Dinagdagan na lang ng mga tao ang mga supernatural at miracle sa mga historical figures to show how powerful they are.

It is a reason why ang mga spiritual figure is mythology ang labas dahil may mga powers-powers na sila like a fairytale or comics , mga ganun ba? But hindi siya magmumuka myth kung hindi dinagdag ng mga tao , kaya lang , kapag walang ina-associate ni isa , para sa mga tao ay hindi na siya divine which is not acceptable para sa kanila.

Ang mga traditional Christian ang naniniwala sa supernatural pero ang ibang progressive Christian at liberal Christian, tanggap nila yan. Sila ang karamihan na hindi naniniwala sa supernatural na as long as existing si Jesus , okay sa kanila. Sabi kasi, at least , nabago daw ang morality ng tao and naniniwala sila na ang ipinapakita lang doon is love by Jesus like sinasacrifice ang self ala-alang sa Israelite people. The love is within. Yun ang interpretation na God is love. God is within us.

Naihihiwalay lang ang history and religious faith dahil nga hindi nila tanggap from religious views. Wala naman kasi supernatural naganap at naniniwala pa rin sila na originally from Adam and Eve.​

 

[Silent07]

So bale ang Adam na galing lupa or dust na itinutukoy mo ay hindi literal interpretation? Or symbolical lang siya in the bible?



Anyway, ang pagkakaintindi ko is default na sa mga tao noon unang panahon na galing tayo lahat sa dust or lupa kung kaya , lahat ng creation stories na nanggagaling sa multiple deities ay symbolical lang? And then, binago at isinulat sa bible ang Adam na galing dust or lupa.



Bale, iyon ang hinahawakan mo karunungan patungkol doon. Okay.



Dagdag ko lang , ang creation story na gawa ng clay na si Adamu, ginawa siya bilang slave. Yun ang creation story nila but ang Adam na galing dust or lupa na nasa bible ngayon is of course , hindi na po siya slave.




Tama ka. Sa biblical studies, wala nakalagay na galing Egyptian mythology ang Lazarus. Natural na wala nakalagay. Strictly biblical studies lang po kasi sila. Yung biblical studies and socio-anthropology, magkaiba field kasi ang ipinag-aaralan nila kaya wala nga nakalagay as in. So hindi sila magkaparehas. Sa socio-anthropologist kasi ay ecoconnect pa nila ang God Horus ng Pagan Egyptian mythology si Jesus. Ang ipinag-aaralan kasi ng socio-anthropology is different social norms, different culture at saka different beliefs.

Sa atin , religious country tayo malamang , wala tayo course ng socio-anthropology and feeling ko lang na maaari na hindi rin pwede, bukod sa religious country tayo is siguro, ang budget papunta sa Egypt para pag-aralan at mag-archeology findings ang mga estudyante po is not enough.

Ako kasi, experience ko, hinanap ko talaga ang course dito sa atin. Ang akala ko nga , magkaparehas lang ang course ng sociology dito sa Pilipinas pero hindi pala. Sa ibang bansa lang talaga ang socio-anthropology. Ang sociology dito sa Pilipinas is within Philippines lang eh. Socio-anthropolgy is malawak talaga.



Ah. So hindi rin sila pwede ihiwalay ang history and religion. Tama nga naman. Hindi naman din pwede ihiwalay. Nasasabi na the reason why inihihiwalay dahil kapag sinabi kasi na religious faith , naniniwala sila kasi sa supernatural ang mga tao, like si Adam ay galing dust at si Eve ay galing sa ribs ni Adam na absolutely true siya and nothing but the whole truth na galing talaga si Eve sa ribs at meron nagsasalita na ahas sa tree of knowledge. Meron pa na naglakad si Jesus sa tubig , nagfeed niya ang mga thousand people with one single fish at one bread kung saan na multiply ito miraculously to thousand of bread at thousand of fish din. Yun ang supernatural. Doon sila maniniwala malamang.

So kung eoopen up ang history sa mga tao na meron matinding religious faith, malamang hindi nila tatanggapin lalo na wala naman supernatural na nangyari. Gusto nila na meron supernatural to prove na there is a powerful God. Pwede isama ang history at religion or pwede hindi ihiwalay pero ang gusto nila maasahan na erepresenta is hindi na magiging ganun. Magiging iba. Talaga meron historical figure na si Jesus pero according sa mga nagsaliksik, normal na tao siya at wala siya supernatural.

Hindi kasi proven na meron supernatural or miracle na ginawa bagkus ang nakita lang nila is meron magkakaparehas na story sa ibang beliefs system katulad ng pagkabuhay , pagfeed sa maraming tao , binuhay ang patay katulad ni Lazarus at maraming iba pa.

So true na meron historical figure katulad ni Jesus , Krishna , Buddha at maraming iba pa but according to them is normal na tao lang sila. Dinagdagan na lang ng mga tao ang mga supernatural at miracle sa mga historical figures to show how powerful they are.

It is a reason why ang mga spiritual figure is mythology ang labas dahil may mga powers-powers na sila like a fairytale or comics , mga ganun ba? But hindi siya magmumuka myth kung hindi dinagdag ng mga tao , kaya lang , kapag walang ina-associate ni isa , para sa mga tao ay hindi na siya divine which is not acceptable para sa kanila.

Ang mga traditional Christian ang naniniwala sa supernatural pero ang ibang progressive Christian at liberal Christian, tanggap nila yan. Sila ang karamihan na hindi naniniwala sa supernatural na as long as existing si Jesus , okay sa kanila. Sabi kasi, at least , nabago daw ang morality ng tao and naniniwala sila na ang ipinapakita lang doon is love by Jesus like sinasacrifice ang self ala-alang sa Israelite people. The love is within. Yun ang interpretation na God is love. God is within us.

Naihihiwalay lang ang history and religious faith dahil nga hindi nila tanggap from religious views. Wala naman kasi supernatural naganap at naniniwala pa rin sila na originally from Adam and Eve.​

Totoo na pinag-aaralan ng mga larangang iyon kung paano nabuo ang iba’t ibang kultura at religious traditions sa kasaysayan.

May ilang paglilinaw lang ako sa sinabi ko kanina.

Una, tungkol kay Adam sa Book of Genesis.
Ang punto ko ay hindi na “symbolical lang” agad o “hindi literal.” Ang ibig kong sabihin ay ang pangalan ni Adam ay may kaugnayan sa salitang Hebreo na adamah (lupa). Ibig sabihin, ang teksto mismo ay nagpapakita na ang tao ay galing sa lupa at babalik sa lupa. Kahit literal o may simbolismo man, ang mismong paliwanag ng Biblia ay galing ito sa Diyos na lumalang, hindi dahil kinopya lang mula sa ibang kuwento.

Pangalawa, totoo na may mga sinaunang kultura na may kuwento rin tungkol sa paglikha ng tao mula sa clay o lupa. Pero hindi agad ibig sabihin na ni-rewrite lang ang Biblia. Sa pag-aaral ng Ancient Near Eastern Studies, may dalawang posibilidad na madalas banggitin ng mga iskolar:
• maaaring may magkakaparehong cultural memory ang mga sinaunang tao tungkol sa pinagmulan ng tao
• o kaya ay magkakatulad lang ang simbolo dahil natural na iugnay ang tao sa lupa

Hindi automatic na ibig sabihin nito ay kinopya lang ang kuwento.

Pangatlo, tungkol kay Lazarus sa Gospel of John.
Tama ka na may iba’t ibang teorya sa labas ng Biblical studies. Pero mahalaga ring tandaan na ang pangalang Lazarus ay mula sa Hebreong Eleazar, na may kahulugang “God has helped.” Kaya ang pagkakapareho ng ilang kuwento sa ibang kultura ay hindi pa sapat na ebidensiya na doon talaga galing ang narrative.

Pang-apat, tungkol kay Jesus.
Sang-ayon ako na karamihan ng historian ay tinatanggap na historical figure si Jesus. Pero pagdating sa mga himala at sa muling pagkabuhay, doon na pumapasok ang usapin ng pananampalataya. Ang history ay limitado sa kung ano ang kayang suriin ng historical method, samantalang ang faith ay tumutukoy sa paniniwala tungkol sa ginawa ng Diyos.

Kaya para sa mga Kristiyano, hindi lang siya simpleng moral teacher. Siya ang Anak ng Diyos na ipinahayag sa New Testament.

Sa madaling sabi, naiintindihan ko ang perspective mo mula sa anthropology at history. Pero sa panig ng pananampalatayang Kristiyano, ang Biblia ay hindi lang tinatrato bilang cultural document kundi bilang paghahayag ng Diyos. Kaya magkaiba talaga ang magiging konklusyon depende sa pinanggagalingang approach.

Hindi ko naman layunin na pilitin kang magbago ng paniniwala. Nililinaw ko lang kung paano talaga nauunawaan ng mga Kristiyano ang mga tekstong iyon.