PHANG HAGDAN
NG BUHAY
Isang Paglalakbay sa Pagkaunawa, Pag-ibig,
at Pagiging Isa sa Diyos
— — —
Mula sa isang pag-uusap tungkol sa kalikasan,
sa Lumikha, sa mabuti at masama,
sa walang kamatayan, at sa langit bilang kalagayan ng isip.
RICARDO MACALINO
DEDICATION
Para sa lahat ng kapwa manlalakbay
na nasa iba-ibang baitang ng hagdan,
ngunit patungo sa iisang direksyon —
sa mas mataas na pagkaunawa at pag-ibig.
Walang naiiwan.
Walang kaaway.
Lahat ay uuwi.
— Ricardo
Paunang Salita
Ang aklat na ito ay hindi galing sa isang relihiyon, at hindi rin ito pagtutol sa relihiyon. Ito ay galing sa isang pag-uusap. Sa isang tao na nagtanong, nag-isip, at naglakas-loob na sabihin ang kanyang sariling pagkaunawa, kahit alam niyang hindi ito madaling unawain ng lahat.
Ang bawat kabanata ay isang baitang. Hindi mo kailangang maniwala agad. Sapat na basahin mo ito nang dahan-dahan, at tingnan kung may tumutugma sa iyong sariling karanasan.
Kung may baitang na hindi mo pa nauunawaan ngayon, ayos lang. Babalikan mo rin ito balang araw, sa tamang panahon mo. Walang naiiwan.
Kabanata 1: Ang Katawan at ang Kalikasan
Ang halamang gamot at ang unang aralin
Nagsimula ang pag-uusap sa isang simpleng tanong: anong halaman ang gamot sa constipation?
Ang sagot ay simple rin. Ang psyllium husk ay fiber na nagpapalambot ng dumi. Ang dahon ng senna ay stimulant laxative, para sa panandaliang gamit lamang. Ang prunes ay natural na may sorbitol at fiber.
Pero sa likod ng simpleng tanong na iyon ay may mas malalim na katotohanan: ang katawan natin ay kalikasan pa rin. Hindi ito hiwalay sa lupa, sa tubig, at sa halaman. Kapag kulang tayo sa tubig, sa fiber, at sa galaw, nagkakasakit tayo. Kapag bumalik tayo sa kalikasan, gumagaling tayo.
Bago pa tayo natutong magbasa ng aklat, natuto na tayong makinig sa katawan at sa kalikasan.
Ang unang aralin ng hagdan ay ito: makinig muna sa kalikasan, bago sa ingay ng mundo.
Kabanata 2: Impyerno at Demonyo
Ang takot na itinuro sa atin
Maraming relihiyon ang nagtuturo ng impyerno bilang lugar ng walang hanggang parusa, at ng demonyo bilang kaaway ng Diyos.
May mga naniniwala na literal ito. May mga naniniwala na simbolo ito. May mga naniniwala na pansamantala lang ang paglilinis, at sa huli ay may awa pa rin.
Sa sekular na pananaw, ang impyerno at demonyo ay mga kwento na ginamit upang magturo ng moralidad, at upang bigyan ng pangalan ang takot, ang trauma, at ang mga bagay na mahirap ipaliwanag.
Ang tanong na naiwan ay ito: kung ang Diyos ay pag-ibig, bakit Siya magagalit magpakailanman? At kung Siya ay nasa lahat, saan Siya magtatago ng isang lugar na hiwalay sa Kanya?
Kabanata 3: Walang Tunay na Kalayaan
Ang sasakyan at ang nagmamaneho
Ito ang puso ng iyong pananaw.
Ang lahat ng kakayanan ay bigay ng Lumikha. Ang katawan, ang utak, ang emosyon, ang alaala, ang kapaligiran. Lahat ay bigay. Kaya ang lahat ng magagawa ng nilalang ay nasa loob lamang ng sakop ng bigay na kakayanan. Hindi kailanman makagagawa ang nilalang ng anumang labas sa bigay na kakayanan.
Ang nilalang ay walang iniwan sa robot o sasakyan. Kapag nakasagasa ang sasakyan, ang pananagutan ay nasa nagmamaneho, wala sa mismong sasakyan.
Kung ang Lumikha ang gumawa ng makina, naglagay ng gasolina, nagtakda ng direksyon, at Siya rin ang nagmamaneho, bakit ang sasakyan ang sisisihin?
Sa pananaw na ito, ang lahat ng pananagutan ay nasa Lumalang. Hindi dahil walang kwenta ang nilalang, kundi dahil ang nilalang ay instrumento lamang na sumusunod sa kung ano ang gusto ng Lumalang sa kanya.
Kung alam ko ang totoo, ano pa ang katatakutan ko?
Kung wala kang kakayahang tumutol, wala na ring dahilan para matakot. Ang takot ay nanggagaling sa pakiramdam na may mali kang pwedeng gawin at may parusa kang pwedeng matanggap. Pero kung ang lahat ay sunod lang sa gusto ng Lumikha, ano pa ang pagsisisihan mo?
Hindi ka na isang akusado na naghihintay ng hatol. Isa ka lang instrumento na ginagawa ang trabaho nito. Para kang tubig na dumadaloy pababa. Hindi nagtatanong ang tubig kung bakit pababa ang daloy niya. Dumadaloy lang siya.
Kabanata 4: Dynamic at Eternally Progressive
Walang naiiwan
Ang lahat ng nasa atin ay bigay ng Lumikha, kasama ang lahat ng iisipin, maiisip, at madarama.
Ang disenyo natin ay hindi pare-pareho, kaya iba-iba ang kaya nating gawin at isipin. Hindi kasalanan ng panghakot kung hindi ito kasing bilis ng pangkarera. Disenyo lang iyon.
Pero ang lahat ng nilikha ng Diyos ay dynamic in nature. Kaya tayong lahat ay umuunlad at nagbabago. Walang naiiwan, dahil ang buhay ay eternally progressive.
Kahit ang pinakamasama, pinakamabagal, o pinakaligaw sa ngayon ay uusad din balang araw. Hindi dahil nagsikap siya sa sarili niyang lakas, kundi dahil ang mismong disenyo niya ay dynamic. Hindi siya nilikha para manatili. Nilikha siya para magpatuloy.
Parang isang bata na natututong maglakad. May nadadapa, may mabagal, may matagal tumayo. Pero walang bata na mananatiling gumagapang magpakailanman kung ang disenyo niya ay para tumayo at maglakad.
Kabanata 5: Ang Diyos ay ang Kabuuan ng Lahat
Ang baterya na may dalawang terminal
Ang Diyos ay nasa lupa, nasa langit, at nasa lahat ng Kanyang ginawa. Ang kabuuan ng lahat ay ang Diyos mismo.
Ang mabuti at masama ay laging magkasama, tulad ng baterya na may dalawang terminal. Kapag inalis ang isang terminal, wala nang baterya.
Hindi pwedeng gumana ang baterya kung isa lang ang terminal. Kailangan ang positive at negative para magkaroon ng daloy, para magkaroon ng kuryente, para magkaroon ng buhay ang aparato.
Sa ganitong pagkaunawa, ang masama ay hindi pagkakamali ng disenyo. Bahagi siya ng disenyo. Kung inalis mo ang masama, mawawala rin ang mismong paggalaw, ang pag-unlad, at ang pagkatuto. Walang dilim na paghahambingan ng liwanag. Walang pagkakamali na magbubukas ng pag-unawa.
Magkaagapay, hindi magkaaway
Patungo ang lahat sa mataas na antas ng pagkaunawa at pag-ibig. Ang masama at mabuti ay hindi magkaaway kundi magkaagapay patungo sa mas mataas na antas ng buhay.
Parang dalawang paa na naglalakad. Hindi pwedeng maglakad kung isang paa lang ang gagalaw. Kailangan magsalitan ang kaliwa at kanan, ang pagtapak at pag-angat, ang pagdapa at pagtayo, para umusad.
Ang masama ang nagtutulak sa atin na magtanong, na masaktan, na matuto. Ang mabuti ang nagtuturo sa atin kung ano ang susunod na hakbang. Hindi sila naglalaban para ubusin ang isa. Nagtutulungan sila para itulak tayo pataas.
Kabanata 6: Hindi Nagagalit ang Diyos
Ang bulag na nakabangga
Kapag wala nang galit, ibig sabihin ay naghahari na ang pagkaunawa at pag-ibig. Ito ang ibig sabihin ng to be one with God. Doon tayo papunta lahat.
Kung ako ay nabangga ng isang bulag, hindi ako magagalit dahil alam ko na siya ay bulag kaya niya ako nabangga. Ang ibig sabihin, kapag ako ay nagalit kaninoman, ang ibig sabihin ay hindi ko siya nauunawaan.
Ganun din ang lahat ng tao. Kapag may nanakit, nagsinungaling, o nanloko, hindi sila masasama sa pinakamalalim na kahulugan. Bulag lang sila sa antas na iyon ng pagkaunawa. Hindi nila nakikita ang mas malawak na larawan.
Kaya ang galit ay hindi tanda ng katarungan. Tanda ito ng hindi pa pagkaunawa.
Walang puwang ang galit
Tanong: Ang Diyos ba ay nagagalit? Sagot: Hindi, dahil walang hanggan ang Kanyang pang-unawa at pag-ibig, kaya walang puwang ang galit.
Ang galit ay nanggagaling sa pagkabigla, sa pagkadismaya, sa pakiramdam na may nangyari na hindi dapat nangyari. Pero kung ang lahat ay bahagi ng Kanyang disenyo, at lahat ay patungo sa mas mataas na pagkaunawa, ano ang ikagagalit Niya? Magagalit ba Siya sa sarili Niyang paggalaw?
Kung walang hanggan ang pag-ibig, hindi pwedeng magkasya ang walang hanggang galit at walang hanggang pag-ibig sa iisang nilalang. Ang isa sa kanila ay kailangang bumitaw. At ang bumitaw ay ang galit.
Kabanata 7: Ang Hagdan ng Buhay
Una-una, hindi sabay-sabay
Lahat tayo ay doon patungo, hindi nga lang sabay-sabay kundi una-una. Ang hagdan ng buhay ay may eternal number ng baitang o steps.
Ang unang baitang ay kasing halaga ng ikalawa at ng mga sumusunod na baitang. Hindi ito masama dahil mas mabuti ang ikalawang baitang.
Kung walang unang baitang, hindi ka makakarating sa ikalawa. Kung walang ikalawa, hindi ka makakarating sa ikatlo. Ang bawat baitang ay humahawak sa susunod. Walang baitang na pwedeng laktawan at walang baitang na pwedeng tanggalin, kundi guguho ang buong hagdan.
Kaya hindi masama ang unang baitang dahil mas mataas ang ikalawa. Hindi rin mas mababa ang halaga ng taong nasa unang baitang kumpara sa taong nasa ikasampung baitang. Magkaiba lang sila ng kinalalagyan sa ngayon, pero pareho silang mahalaga sa kabuuan.
Hindi karera ang hagdan. Paglalakbay ito.
Ang taong nasa mas mataas na baitang ay hindi dapat manghusga sa nasa mas mababa. Dapat niyang alalahanin na minsan din siyang nasa baitang na iyon. At ang taong nasa mas mababang baitang ay hindi dapat mainggit, kasi darating din siya sa baitang na iyon sa tamang panahon niya.
Kabanata 8: Ang Tunay na Bibliya ay ang Kalikasan
Hindi sa wika ng tao, kundi sa wika ng Diyos
Sa ganitong uri ng kaisipan, ang Bibliya ay hindi na pwedeng tanggapin na totoong salita ng Diyos tulad ng sinasabi ng mga relihiyon. Sa aking pananaw, ang totoong Bibliya ay ang kalikasan na nasulat hindi sa lenggwahe ng tao kundi ng Diyos.
Ang kalikasan ay hindi isinulat gamit ang titik, tinta, at papel na pwedeng baguhin, isalin, at bigyan ng ibang kahulugan ng tao. Isinulat ito gamit ang buhay mismo.
Ang puno na tumutubo kahit walang nagtuturo sa kanya.
Ang ilog na dumadaloy kahit walang nag-uutos.
Ang bata na lumalaki.
Ang araw na sumisikat kahit walang nananalangin.
Ang katawan mo na humihinga kahit natutulog ka.
Ang wika na iyan ay hindi nagsisinungaling, hindi nagagalit, hindi nagbabanta. Nagpapakita lang ito ng kung ano ang totoo.
Ang Bibliya na gawa ng tao ay may hangganan. Isinulat ito ng mga tao na nasa partikular na baitang, sa partikular na panahon, sa partikular na kultura. Kaya may takot, may galit, may parusa, may paghihiwalay. Salamin ito ng pagkaunawa ng mga sumulat, hindi ng walang hanggang pagkaunawa ng Diyos.
Pero ang kalikasan, walang panahon, walang kultura, walang salin. Pareho ang mensahe nito sa bata at sa matanda, sa Kristiyano at sa Muslim, sa naniniwala at sa hindi naniniwala.
Sa kalikasan tayo unang natuto
Nasa kalikasan ang lahat, kaya ang lahat ng nilalang ay sa kalikasan unang natuto, at hanggang ngayon ay sa kalikasan pa rin tayo natututo.
Ang ibon ay hindi nag-aral sa libro kung paano lumipad. Natuto siya sa hangin, sa pagbagsak, sa pagtayo ulit. Ang isda ay hindi tinuruan ng guro kung paano lumangoy. Natuto siya sa tubig. Ang sanggol ay hindi binasa ang tungkol sa gutom at pagmamahal. Naramdaman niya ito sa katawan niya at sa yakap ng kanyang ina.
Sa kalikasan natin natututunan na ang lahat ay may panahon, na ang lahat ay magkakaugnay, at na ang pagkakamali ay bahagi ng pagkatuto. Ang puno na natumba sa bagyo ay hindi sinumpa ng kalikasan. Naging pataba siya ng lupa para sa susunod na puno.
Kabanata 9: Walang Kamatayan
Pagbabago lamang ng anyo
Walang kamatayan. Ang tinatawag nating kamatayan ay ang transformation of matter, o ang pagbabago ng anyo, na bahagi ng nature process. Ang buhay ay eternal na may iba-ibang anyo o kalikasan.
Walang nawawala sa kalikasan. Nagbabago lang ng anyo. Ang dahon na nalaglag ay hindi nawala. Naging lupa siya. Ang lupa ay naging pagkain ng puno. Ang puno ay naging prutas. Ang prutas ay naging katawan ng tao. Ang katawan ng tao, balang araw, ay babalik din sa lupa.
Tulad ng tubig na nagiging yelo, nagiging singaw, nagiging ulan. Iba-iba ang anyo, pero tubig pa rin. Hindi nawala ang tubig. Nagbago lang siya ng anyo ayon sa temperatura at panahon.
Ganun din ang buhay. Ang buhay ay eternal. Ang anyo lang ang nagbabago. Ang buhay mismo ay hindi namamatay, kasi ang buhay ay ang Diyos mismo, at ang Diyos ay ang kabuuan ng lahat.
Parang damit na hinubad. Hindi nawala ang tao nang hubarin niya ang damit. Nagpalit lang siya ng damit.
Kaya ang takot sa kamatayan ay nanggagaling din sa hindi pagkaunawa. Natatakot tayo kasi akala natin tayo ang anyo. Akala natin tayo ang katawan, ang pangalan, ang alaala, ang kwento. Pero kung tayo ay buhay mismo, at ang buhay ay hindi namamatay, ano ang mamamatay? Ang anyo lang.
Kabanata 10: Ang Langit ay State of Mind
Ang mundo ay paaralan ng buhay
Ang lahat ay mas madali kapag nauunawaan natin ang proseso ng buhay. Sa pagkaunawa lamang natin mararating ang langit o kaligayahan o kapayapaan.
Ang langit o kaligayahan ay state of the mind lamang. Ang lahat ng tinatawag nating problema ay mga aralin lamang na siyang humuhubog sa atin tungo sa pag-unlad. Ang mundo ay paaralan ng buhay, at kaya tayo narito ay para matuto at umunlad.
Ang langit ay hindi lugar na pupuntahan pagkatapos mamatay. Ang langit ay kalagayan ng pagkaunawa.
Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay bigay, wala kang kailangang ipaglaban. Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay nagbabago, wala kang kailangang kapitang mahigpit. Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay magkaagapay, wala kang kailangang kaawayin. Kapag nauunawaan mo na walang kamatayan, wala kang kailangang katakutan. Kapag nauunawaan mo na lahat ay patungo sa pag-ibig, wala kang kailangang husgahan.
At kapag wala na ang laban, ang kapit, ang kaaway, ang takot, at ang husga, ano ang natitira? Kaligayahan. Kapayapaan. Langit.
Ang problema ay aralin, hindi parusa
Kung paaralan ang mundo, hindi ito lugar ng parusa. Ito ay lugar ng pag-aaral. Ang tinatawag nating problema ay hindi parusa ng Diyos. Ito ay aralin na ibinigay sa atin ayon sa baitang na kinalalagyan natin.
Ang batang nasa Grade 1 ay hindi paparusahan dahil hindi niya alam ang aralin ng Grade 10. Bibigyan siya ng aralin na pang Grade 1. At kapag natutunan niya iyon, bibigyan siya ng susunod. Ganun din tayo.
Kaya ang problema ay hindi senyales na masama ka. Ito ay senyales na may tinuturo sa iyo ang buhay. At kapag natutunan mo ang aralin, hindi na kailangang ulitin ang parehong problema. Darating ang bagong aralin, mas mataas na baitang, mas malalim na pagkaunawa.
Ang langit, bilang state of mind, ay hindi ibinibigay pagkatapos ng graduation. Nararanasan ito habang nag-aaral ka pa. Sa bawat aralin na nauunawaan mo, lumalawak ang kapayapaan mo. Sa bawat taong nauunawaan mo, lumalalim ang pag-ibig mo. Sa bawat galit na nawawala, lumalapit ka sa pagiging isa sa Diyos.
Pangwakas: Walang Naiiwan
Kung iipunin ang lahat ng sinabi sa aklat na ito, ito ang buod:
Ang tao ay walang ganap na kalayaan, dahil lahat ay bigay.
Ang lahat ay dynamic at eternally progressive, walang naiiwan.
Ang Diyos ay ang kabuuan ng lahat.
Ang mabuti at masama ay magkaagapay, tulad ng dalawang terminal ng baterya.
Ang tunay na Bibliya ay ang kalikasan.
Walang kamatayan, pagbabago lang ng anyo.
At ang langit ay state of mind.
Ang tanong ay hindi na, paano ako makakapasok sa langit? Ang tanong ay, ano ang aralin ko ngayon, at paano ko ito mauunawaan para maramdaman ko na ang langit kahit nandito pa ako?
Salamat sa pagbabahagi ng pananaw mo. Hindi ito madaling buuin, at mas hindi madaling isabuhay. Pero ramdam na isinasabuhay mo ito, hindi lang iniisip.
Hanggang sa muli. Walang naiiwan. Lahat ay patungo sa pagkaunawa at pag-ibig.
NG BUHAY
Isang Paglalakbay sa Pagkaunawa, Pag-ibig,
at Pagiging Isa sa Diyos
— — —
Mula sa isang pag-uusap tungkol sa kalikasan,
sa Lumikha, sa mabuti at masama,
sa walang kamatayan, at sa langit bilang kalagayan ng isip.
RICARDO MACALINO
DEDICATION
Para sa lahat ng kapwa manlalakbay
na nasa iba-ibang baitang ng hagdan,
ngunit patungo sa iisang direksyon —
sa mas mataas na pagkaunawa at pag-ibig.
Walang naiiwan.
Walang kaaway.
Lahat ay uuwi.
— Ricardo
Paunang Salita
Ang aklat na ito ay hindi galing sa isang relihiyon, at hindi rin ito pagtutol sa relihiyon. Ito ay galing sa isang pag-uusap. Sa isang tao na nagtanong, nag-isip, at naglakas-loob na sabihin ang kanyang sariling pagkaunawa, kahit alam niyang hindi ito madaling unawain ng lahat.
Ang bawat kabanata ay isang baitang. Hindi mo kailangang maniwala agad. Sapat na basahin mo ito nang dahan-dahan, at tingnan kung may tumutugma sa iyong sariling karanasan.
Kung may baitang na hindi mo pa nauunawaan ngayon, ayos lang. Babalikan mo rin ito balang araw, sa tamang panahon mo. Walang naiiwan.
Kabanata 1: Ang Katawan at ang Kalikasan
Ang halamang gamot at ang unang aralin
Nagsimula ang pag-uusap sa isang simpleng tanong: anong halaman ang gamot sa constipation?
Ang sagot ay simple rin. Ang psyllium husk ay fiber na nagpapalambot ng dumi. Ang dahon ng senna ay stimulant laxative, para sa panandaliang gamit lamang. Ang prunes ay natural na may sorbitol at fiber.
Pero sa likod ng simpleng tanong na iyon ay may mas malalim na katotohanan: ang katawan natin ay kalikasan pa rin. Hindi ito hiwalay sa lupa, sa tubig, at sa halaman. Kapag kulang tayo sa tubig, sa fiber, at sa galaw, nagkakasakit tayo. Kapag bumalik tayo sa kalikasan, gumagaling tayo.
Bago pa tayo natutong magbasa ng aklat, natuto na tayong makinig sa katawan at sa kalikasan.
Ang unang aralin ng hagdan ay ito: makinig muna sa kalikasan, bago sa ingay ng mundo.
Kabanata 2: Impyerno at Demonyo
Ang takot na itinuro sa atin
Maraming relihiyon ang nagtuturo ng impyerno bilang lugar ng walang hanggang parusa, at ng demonyo bilang kaaway ng Diyos.
May mga naniniwala na literal ito. May mga naniniwala na simbolo ito. May mga naniniwala na pansamantala lang ang paglilinis, at sa huli ay may awa pa rin.
Sa sekular na pananaw, ang impyerno at demonyo ay mga kwento na ginamit upang magturo ng moralidad, at upang bigyan ng pangalan ang takot, ang trauma, at ang mga bagay na mahirap ipaliwanag.
Ang tanong na naiwan ay ito: kung ang Diyos ay pag-ibig, bakit Siya magagalit magpakailanman? At kung Siya ay nasa lahat, saan Siya magtatago ng isang lugar na hiwalay sa Kanya?
Kabanata 3: Walang Tunay na Kalayaan
Ang sasakyan at ang nagmamaneho
Ito ang puso ng iyong pananaw.
Ang lahat ng kakayanan ay bigay ng Lumikha. Ang katawan, ang utak, ang emosyon, ang alaala, ang kapaligiran. Lahat ay bigay. Kaya ang lahat ng magagawa ng nilalang ay nasa loob lamang ng sakop ng bigay na kakayanan. Hindi kailanman makagagawa ang nilalang ng anumang labas sa bigay na kakayanan.
Ang nilalang ay walang iniwan sa robot o sasakyan. Kapag nakasagasa ang sasakyan, ang pananagutan ay nasa nagmamaneho, wala sa mismong sasakyan.
Kung ang Lumikha ang gumawa ng makina, naglagay ng gasolina, nagtakda ng direksyon, at Siya rin ang nagmamaneho, bakit ang sasakyan ang sisisihin?
Sa pananaw na ito, ang lahat ng pananagutan ay nasa Lumalang. Hindi dahil walang kwenta ang nilalang, kundi dahil ang nilalang ay instrumento lamang na sumusunod sa kung ano ang gusto ng Lumalang sa kanya.
Kung alam ko ang totoo, ano pa ang katatakutan ko?
Kung wala kang kakayahang tumutol, wala na ring dahilan para matakot. Ang takot ay nanggagaling sa pakiramdam na may mali kang pwedeng gawin at may parusa kang pwedeng matanggap. Pero kung ang lahat ay sunod lang sa gusto ng Lumikha, ano pa ang pagsisisihan mo?
Hindi ka na isang akusado na naghihintay ng hatol. Isa ka lang instrumento na ginagawa ang trabaho nito. Para kang tubig na dumadaloy pababa. Hindi nagtatanong ang tubig kung bakit pababa ang daloy niya. Dumadaloy lang siya.
Kabanata 4: Dynamic at Eternally Progressive
Walang naiiwan
Ang lahat ng nasa atin ay bigay ng Lumikha, kasama ang lahat ng iisipin, maiisip, at madarama.
Ang disenyo natin ay hindi pare-pareho, kaya iba-iba ang kaya nating gawin at isipin. Hindi kasalanan ng panghakot kung hindi ito kasing bilis ng pangkarera. Disenyo lang iyon.
Pero ang lahat ng nilikha ng Diyos ay dynamic in nature. Kaya tayong lahat ay umuunlad at nagbabago. Walang naiiwan, dahil ang buhay ay eternally progressive.
Kahit ang pinakamasama, pinakamabagal, o pinakaligaw sa ngayon ay uusad din balang araw. Hindi dahil nagsikap siya sa sarili niyang lakas, kundi dahil ang mismong disenyo niya ay dynamic. Hindi siya nilikha para manatili. Nilikha siya para magpatuloy.
Parang isang bata na natututong maglakad. May nadadapa, may mabagal, may matagal tumayo. Pero walang bata na mananatiling gumagapang magpakailanman kung ang disenyo niya ay para tumayo at maglakad.
Kabanata 5: Ang Diyos ay ang Kabuuan ng Lahat
Ang baterya na may dalawang terminal
Ang Diyos ay nasa lupa, nasa langit, at nasa lahat ng Kanyang ginawa. Ang kabuuan ng lahat ay ang Diyos mismo.
Ang mabuti at masama ay laging magkasama, tulad ng baterya na may dalawang terminal. Kapag inalis ang isang terminal, wala nang baterya.
Hindi pwedeng gumana ang baterya kung isa lang ang terminal. Kailangan ang positive at negative para magkaroon ng daloy, para magkaroon ng kuryente, para magkaroon ng buhay ang aparato.
Sa ganitong pagkaunawa, ang masama ay hindi pagkakamali ng disenyo. Bahagi siya ng disenyo. Kung inalis mo ang masama, mawawala rin ang mismong paggalaw, ang pag-unlad, at ang pagkatuto. Walang dilim na paghahambingan ng liwanag. Walang pagkakamali na magbubukas ng pag-unawa.
Magkaagapay, hindi magkaaway
Patungo ang lahat sa mataas na antas ng pagkaunawa at pag-ibig. Ang masama at mabuti ay hindi magkaaway kundi magkaagapay patungo sa mas mataas na antas ng buhay.
Parang dalawang paa na naglalakad. Hindi pwedeng maglakad kung isang paa lang ang gagalaw. Kailangan magsalitan ang kaliwa at kanan, ang pagtapak at pag-angat, ang pagdapa at pagtayo, para umusad.
Ang masama ang nagtutulak sa atin na magtanong, na masaktan, na matuto. Ang mabuti ang nagtuturo sa atin kung ano ang susunod na hakbang. Hindi sila naglalaban para ubusin ang isa. Nagtutulungan sila para itulak tayo pataas.
Kabanata 6: Hindi Nagagalit ang Diyos
Ang bulag na nakabangga
Kapag wala nang galit, ibig sabihin ay naghahari na ang pagkaunawa at pag-ibig. Ito ang ibig sabihin ng to be one with God. Doon tayo papunta lahat.
Kung ako ay nabangga ng isang bulag, hindi ako magagalit dahil alam ko na siya ay bulag kaya niya ako nabangga. Ang ibig sabihin, kapag ako ay nagalit kaninoman, ang ibig sabihin ay hindi ko siya nauunawaan.
Ganun din ang lahat ng tao. Kapag may nanakit, nagsinungaling, o nanloko, hindi sila masasama sa pinakamalalim na kahulugan. Bulag lang sila sa antas na iyon ng pagkaunawa. Hindi nila nakikita ang mas malawak na larawan.
Kaya ang galit ay hindi tanda ng katarungan. Tanda ito ng hindi pa pagkaunawa.
Walang puwang ang galit
Tanong: Ang Diyos ba ay nagagalit? Sagot: Hindi, dahil walang hanggan ang Kanyang pang-unawa at pag-ibig, kaya walang puwang ang galit.
Ang galit ay nanggagaling sa pagkabigla, sa pagkadismaya, sa pakiramdam na may nangyari na hindi dapat nangyari. Pero kung ang lahat ay bahagi ng Kanyang disenyo, at lahat ay patungo sa mas mataas na pagkaunawa, ano ang ikagagalit Niya? Magagalit ba Siya sa sarili Niyang paggalaw?
Kung walang hanggan ang pag-ibig, hindi pwedeng magkasya ang walang hanggang galit at walang hanggang pag-ibig sa iisang nilalang. Ang isa sa kanila ay kailangang bumitaw. At ang bumitaw ay ang galit.
Kabanata 7: Ang Hagdan ng Buhay
Una-una, hindi sabay-sabay
Lahat tayo ay doon patungo, hindi nga lang sabay-sabay kundi una-una. Ang hagdan ng buhay ay may eternal number ng baitang o steps.
Ang unang baitang ay kasing halaga ng ikalawa at ng mga sumusunod na baitang. Hindi ito masama dahil mas mabuti ang ikalawang baitang.
Kung walang unang baitang, hindi ka makakarating sa ikalawa. Kung walang ikalawa, hindi ka makakarating sa ikatlo. Ang bawat baitang ay humahawak sa susunod. Walang baitang na pwedeng laktawan at walang baitang na pwedeng tanggalin, kundi guguho ang buong hagdan.
Kaya hindi masama ang unang baitang dahil mas mataas ang ikalawa. Hindi rin mas mababa ang halaga ng taong nasa unang baitang kumpara sa taong nasa ikasampung baitang. Magkaiba lang sila ng kinalalagyan sa ngayon, pero pareho silang mahalaga sa kabuuan.
Hindi karera ang hagdan. Paglalakbay ito.
Ang taong nasa mas mataas na baitang ay hindi dapat manghusga sa nasa mas mababa. Dapat niyang alalahanin na minsan din siyang nasa baitang na iyon. At ang taong nasa mas mababang baitang ay hindi dapat mainggit, kasi darating din siya sa baitang na iyon sa tamang panahon niya.
Kabanata 8: Ang Tunay na Bibliya ay ang Kalikasan
Hindi sa wika ng tao, kundi sa wika ng Diyos
Sa ganitong uri ng kaisipan, ang Bibliya ay hindi na pwedeng tanggapin na totoong salita ng Diyos tulad ng sinasabi ng mga relihiyon. Sa aking pananaw, ang totoong Bibliya ay ang kalikasan na nasulat hindi sa lenggwahe ng tao kundi ng Diyos.
Ang kalikasan ay hindi isinulat gamit ang titik, tinta, at papel na pwedeng baguhin, isalin, at bigyan ng ibang kahulugan ng tao. Isinulat ito gamit ang buhay mismo.
Ang puno na tumutubo kahit walang nagtuturo sa kanya.
Ang ilog na dumadaloy kahit walang nag-uutos.
Ang bata na lumalaki.
Ang araw na sumisikat kahit walang nananalangin.
Ang katawan mo na humihinga kahit natutulog ka.
Ang wika na iyan ay hindi nagsisinungaling, hindi nagagalit, hindi nagbabanta. Nagpapakita lang ito ng kung ano ang totoo.
Ang Bibliya na gawa ng tao ay may hangganan. Isinulat ito ng mga tao na nasa partikular na baitang, sa partikular na panahon, sa partikular na kultura. Kaya may takot, may galit, may parusa, may paghihiwalay. Salamin ito ng pagkaunawa ng mga sumulat, hindi ng walang hanggang pagkaunawa ng Diyos.
Pero ang kalikasan, walang panahon, walang kultura, walang salin. Pareho ang mensahe nito sa bata at sa matanda, sa Kristiyano at sa Muslim, sa naniniwala at sa hindi naniniwala.
Sa kalikasan tayo unang natuto
Nasa kalikasan ang lahat, kaya ang lahat ng nilalang ay sa kalikasan unang natuto, at hanggang ngayon ay sa kalikasan pa rin tayo natututo.
Ang ibon ay hindi nag-aral sa libro kung paano lumipad. Natuto siya sa hangin, sa pagbagsak, sa pagtayo ulit. Ang isda ay hindi tinuruan ng guro kung paano lumangoy. Natuto siya sa tubig. Ang sanggol ay hindi binasa ang tungkol sa gutom at pagmamahal. Naramdaman niya ito sa katawan niya at sa yakap ng kanyang ina.
Sa kalikasan natin natututunan na ang lahat ay may panahon, na ang lahat ay magkakaugnay, at na ang pagkakamali ay bahagi ng pagkatuto. Ang puno na natumba sa bagyo ay hindi sinumpa ng kalikasan. Naging pataba siya ng lupa para sa susunod na puno.
Kabanata 9: Walang Kamatayan
Pagbabago lamang ng anyo
Walang kamatayan. Ang tinatawag nating kamatayan ay ang transformation of matter, o ang pagbabago ng anyo, na bahagi ng nature process. Ang buhay ay eternal na may iba-ibang anyo o kalikasan.
Walang nawawala sa kalikasan. Nagbabago lang ng anyo. Ang dahon na nalaglag ay hindi nawala. Naging lupa siya. Ang lupa ay naging pagkain ng puno. Ang puno ay naging prutas. Ang prutas ay naging katawan ng tao. Ang katawan ng tao, balang araw, ay babalik din sa lupa.
Tulad ng tubig na nagiging yelo, nagiging singaw, nagiging ulan. Iba-iba ang anyo, pero tubig pa rin. Hindi nawala ang tubig. Nagbago lang siya ng anyo ayon sa temperatura at panahon.
Ganun din ang buhay. Ang buhay ay eternal. Ang anyo lang ang nagbabago. Ang buhay mismo ay hindi namamatay, kasi ang buhay ay ang Diyos mismo, at ang Diyos ay ang kabuuan ng lahat.
Parang damit na hinubad. Hindi nawala ang tao nang hubarin niya ang damit. Nagpalit lang siya ng damit.
Kaya ang takot sa kamatayan ay nanggagaling din sa hindi pagkaunawa. Natatakot tayo kasi akala natin tayo ang anyo. Akala natin tayo ang katawan, ang pangalan, ang alaala, ang kwento. Pero kung tayo ay buhay mismo, at ang buhay ay hindi namamatay, ano ang mamamatay? Ang anyo lang.
Kabanata 10: Ang Langit ay State of Mind
Ang mundo ay paaralan ng buhay
Ang lahat ay mas madali kapag nauunawaan natin ang proseso ng buhay. Sa pagkaunawa lamang natin mararating ang langit o kaligayahan o kapayapaan.
Ang langit o kaligayahan ay state of the mind lamang. Ang lahat ng tinatawag nating problema ay mga aralin lamang na siyang humuhubog sa atin tungo sa pag-unlad. Ang mundo ay paaralan ng buhay, at kaya tayo narito ay para matuto at umunlad.
Ang langit ay hindi lugar na pupuntahan pagkatapos mamatay. Ang langit ay kalagayan ng pagkaunawa.
Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay bigay, wala kang kailangang ipaglaban. Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay nagbabago, wala kang kailangang kapitang mahigpit. Kapag nauunawaan mo na ang lahat ay magkaagapay, wala kang kailangang kaawayin. Kapag nauunawaan mo na walang kamatayan, wala kang kailangang katakutan. Kapag nauunawaan mo na lahat ay patungo sa pag-ibig, wala kang kailangang husgahan.
At kapag wala na ang laban, ang kapit, ang kaaway, ang takot, at ang husga, ano ang natitira? Kaligayahan. Kapayapaan. Langit.
Ang problema ay aralin, hindi parusa
Kung paaralan ang mundo, hindi ito lugar ng parusa. Ito ay lugar ng pag-aaral. Ang tinatawag nating problema ay hindi parusa ng Diyos. Ito ay aralin na ibinigay sa atin ayon sa baitang na kinalalagyan natin.
Ang batang nasa Grade 1 ay hindi paparusahan dahil hindi niya alam ang aralin ng Grade 10. Bibigyan siya ng aralin na pang Grade 1. At kapag natutunan niya iyon, bibigyan siya ng susunod. Ganun din tayo.
Kaya ang problema ay hindi senyales na masama ka. Ito ay senyales na may tinuturo sa iyo ang buhay. At kapag natutunan mo ang aralin, hindi na kailangang ulitin ang parehong problema. Darating ang bagong aralin, mas mataas na baitang, mas malalim na pagkaunawa.
Ang langit, bilang state of mind, ay hindi ibinibigay pagkatapos ng graduation. Nararanasan ito habang nag-aaral ka pa. Sa bawat aralin na nauunawaan mo, lumalawak ang kapayapaan mo. Sa bawat taong nauunawaan mo, lumalalim ang pag-ibig mo. Sa bawat galit na nawawala, lumalapit ka sa pagiging isa sa Diyos.
Pangwakas: Walang Naiiwan
Kung iipunin ang lahat ng sinabi sa aklat na ito, ito ang buod:
Ang tao ay walang ganap na kalayaan, dahil lahat ay bigay.
Ang lahat ay dynamic at eternally progressive, walang naiiwan.
Ang Diyos ay ang kabuuan ng lahat.
Ang mabuti at masama ay magkaagapay, tulad ng dalawang terminal ng baterya.
Ang tunay na Bibliya ay ang kalikasan.
Walang kamatayan, pagbabago lang ng anyo.
At ang langit ay state of mind.
Ang tanong ay hindi na, paano ako makakapasok sa langit? Ang tanong ay, ano ang aralin ko ngayon, at paano ko ito mauunawaan para maramdaman ko na ang langit kahit nandito pa ako?
Salamat sa pagbabahagi ng pananaw mo. Hindi ito madaling buuin, at mas hindi madaling isabuhay. Pero ramdam na isinasabuhay mo ito, hindi lang iniisip.
Hanggang sa muli. Walang naiiwan. Lahat ay patungo sa pagkaunawa at pag-ibig.