PHPAKISABIHAN SI SASS: HINDI RA 9344 ANG PROBLEMA, KUNDI ANG PAGKAKALAT NG KABOBOHAN NA PINAPALABAS NA OPINYON
Kung may batang nangholdap gamit ang icepick, hindi totoo na “walang gagawin ang pulis.” Umpisa pa lang, kung walang ginawa ang pulis, kasalanan ito ng pulis — hindi ng batas ni Kiko. Hindi mo kailangang “magpasalamat kay Kiko,” gaya ng sablay na banat ni Sass Rogando Sasot. Kahit anong anggulo, mali ang intindi, mali ang banat, at masama ang epekto ng pinagsasabi niya.
RA 9344 (Juvenile Justice and Welfare Act of 2006) ay hindi batas ng pagpapalusot. Hindi ito escape plan ng kabataan sa krimen. Isa itong makataong batas na nagsasabing oo, mananagot ang bata, pero sa paraang hindi sinisira ang kinabukasan habang itinutuwid ang pagkakamali.
LET’S BE CLEAR, SASS:
1. Kung below 15 years old ang bata:
- Oo, puwedeng arestuhin ng pulis.
- Hindi lang puwedeng ikulong kasama ng matatanda.
- Ililipat agad sa pangangalaga ng DSWD para sa intervention: counseling, education, rehabilitation.
- Kung heinous crime, puwedeng ilagay sa Bahay Pag-asa hanggang isang taon para sa intensive rehabilitation.
- Kaya saan banda ang “walang magagawa”?
2. Kung 15 to 18 years old at may discernment:
- Puwedeng kasuhan sa Family Court.
- Puwedeng i-detain sa youth facility habang nililitis.
- May due process. May parusa. May accountability.
- Hindi lusot. Hindi excuse. Hindi immunity.
3. Kung ginagamit ng sindikato ang bata:
- Ayon sa Section 20-C ng RA 10630, ang ãdül† na gumagamit ng bata sa krimen ay papatawan ng maximum penalty.
- Ang batas ay hindi proteksyon ng sindikato. Pinalalakas pa nga ang laban sa kanila.
4. Ayon sa PNP at JJWC (2018–2023):
- CICL (Children in Conflict with the Law) ay mas mababa sa 2% ng lahat ng krimen sa bansa.
- 98 sa bawat 100 krimen ay gawa ng matatanda, hindi kabataan.
- Karamihan sa kabataan ay sangkot sa non-violent crimes tulad ng petty theft.
- Gutom, hindi kabalastugan, ang ugat ng karamihan sa kaso.
5. Supreme Court ruling (People v. CICL XXX, 2023):
- Isang 17-year-old na may discernment ang nahatulang guilty sa homicide.
- Hindi pinalusot. Pinarusahan. Pero ginamit ang youth facility, hindi Bilibid.
- Tamang hustisya ang naipatupad: makatao, makatarungan, epektibo.
6. Ayon sa DSWD at JJWC:
- Ang pagiging exempt sa criminal liability ay hindi exemption sa responsibilidad.
- May civil liability. May intervention. May counseling. May restitution sa biktima.
- Ang proseso ay hindi shortcut. Ito ay rehabilitasyon.
7. International standards:
- Sa Japan at Germany, 14 ang minimum age of criminal responsibility.
- Sa New Zealand, halos lahat ng under 14 ay hindi maaaring kasuhan maliban sa pinaka-matinding krimen.
- Sa Pilipinas, 15. Mas mataas. Ayon sa UN standards, hindi ito pabaya. Ito ay progresibo.
At higit sa lahat, gumagana ang batas. Ayon sa Juvenile Justice and Welfare Council, bumaba ang bilang ng Children in Conflict with the Law mula 8,653 noong 2012 tungong 5,744 noong 2018. Mas mababa pa ito sa kasagsagan ng pandemic kung kailan lumabas sa PNP data na halos 70% ng CICL cases ay non-violent offenses, at karamihan ay naresolba sa pamamagitan ng diversion at rehabilitasyon. Ayon din sa JJWC, 85% ng mga batang sumailalim sa intervention programs ay hindi na bumalik sa krimen. Ang ibig sabihin: hindi lang ito batas na makatao — ito ay batas na epektibo.
NOW LET’S TALK ABOUT YOU, SASS.
Ang problema ay hindi RA 9344. Ang problema ay mga tulad mong may malaking platform pero kulang sa pananaliksik. Sa halip na magpaliwanag, nagpapalaganap ka ng takot. Sa halip na magturo, nagiging daluyan ka ng galit at maling impormasyon.
At mas malala, ginagamit mo ang trauma ng biktima para lang manira ng pulitiko.
Ginamit mo ang linyang “minor with icepick” para mag-trending. Pero hindi ka nagbigay ng solusyon. Hindi mo rin binanggit ang buong batas. Hindi mo binigyang boses ang mga batang biktima ng kahirapan, ng kapabayaan, ng sistemang bulok.
Kung may batang nangholdap, ang tanong ay:
- Sino ang nagturo sa kanya ng tama?
- Nasaan ang mga magulang niya?
- Bakit sa halip na nasa eskwela, nasa kalye siya?
Ang gusto mong palitan ay batas, pero ang hindi mo naiintindihan ay sistema ang ugat ng problema. Hindi batas ang sablay, kundi ang lipunang iniiwan ang mga bata sa likod.
PAANO NAMAN ANG MGA BIKTIMA?
Restorative justice ang puso ng RA 9344.
May pagkilala sa pinsala ng biktima. May proseso para sa accountability at reparasyon. Hindi ito palusot. Ito ay hustisyang hindi gumagawa ng panibagong kriminal mula sa batang dating biktima rin.
Kung tunay kang may malasakit, Sass, ito dapat ang tinatanong mo:
- Bakit hindi kompleto ang Bahay Pag-asa sa mga LGU?
- Bakit wala pa ring sapat na social workers at psychologists sa maraming bayan?
- Bakit hinahayaan ng pamahalaan na gamitin ng sindikato ang mga bata?
- At higit sa lahat: anong sistema ang nagtulak sa bata para humawak ng icepick?
Pero hindi mo ‘yan tinanong. Ang tanong mo lang ay “Salamat, Kiko?”
LINAWIN NATIN:
RA 9344 is not a loophole. It is a lifeline.
It does not promote impunity. It prevents permanent damage sa bata, sa biktima, at sa lipunan.
Ang batas ay may suporta ng:
- DSWD, na tumutulong sa rehabilitasyon ng mga CICL.
- JJWC, na nagpapatupad ng diversion at accountability frameworks.
- DOJ, na tumutok sa mabilis na prosecution ng minors with discernment.
- Supreme Court, na nagpapatunay na may pananagutan ang CICL sa tamang konteksto.
- UNICEF at UNCRC, na nagsasabing ang minimum age of criminal responsibility ay dapat hindi bababa ng 14. Sa Pilipinas, ito ay 15.
Sa madaling sabi: hindi masyadong maluwag ang batas. Masyado lang maluwag ang pagsasalita ng ilan na walang hawak na tamang datos.
FINAL WORDS FOR THE MISLEADER:
Ang tunay na banta sa lipunan ay hindi batang may icepick.
Ang tunay na banta ay ang taong may platform, may audience, pero walang paggalang sa katotohanan.
Ang batas na may malasakit, binabagsak mo para lang makagawa ng meme.
Ang sistemang dapat pinapabuti, ginagamit mo bilang content for engagement.
Hindi "Thank Kiko" ang dapat naming sabihin.
Ang dapat ay:
Shame on you, Sass. Sa pagbaluktot ng batas, sa paggamit ng trauma para sa sariling brand, at sa pagkalat ng takot na walang ugat sa katotohanan.
At sa mga naniniwala sa kanya:
Walang masama sa pagdududa. Pero tanungin mo rin: ang galit ba ay mula sa ebidensya, o gawa-gawa lang ng mga influencer na mas takot mawalan ng views kaysa mawalan ng integridad?
RA 9344 is not the enemy. Misinformation is.
At habang ang iba ay abala sa pagpapakaba ng taumbayan,
may mga batang pinapanday ang pag-asa sa Bahay Pag-asa.
Sila ay mga kabataang kaya pang ituwid. Ang mas malaking krimen ay ang sadyang pagsisinungaling para manira.
Sa susunod, piliin mong magsaliksik kaysa manakot.
Piliin mong magpaliwanag kaysa manira.
At kung ang tanging ambag mo ay takot, piliin mong manahimik.
CTTO: Nutribun
HAHAHA